ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ 2026: ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ, ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿಗೆ ಶೇ. 80 ರಿಂದ 90 ರಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ – ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ವಲಯವು ಬಹುಪಾಲು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ (Rainfed Agriculture). ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಸಾಗುವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 70 ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಒಣ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಬೆಳೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟರೆ ಇಡೀ ಬೆಳೆಯೇ ಒಣಗಿ ರೈತರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ರೈತರ ಈ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಜೀವಜಲ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ‘ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ’ (Krishi Bhagya Scheme).

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರ ತೀವ್ರ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮರುಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಣ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ವರದಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೇವಲ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನೀರು ಎತ್ತುವ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್, ನೀರು ಇಂಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್ (ಪಾಲಿಥಿನ್ ಹೊದಿಕೆ) ಮತ್ತು ಹನಿ/ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿಯ ನಿಖರ ಪ್ರಮಾಣ, ಯಾರು ಅರ್ಹರು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಏನಿದು ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ? ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನು?

‘ಮಳೆಯ ನೀರು ಹೊಲದಲ್ಲಿ, ಹೊಲದ ನೀರು ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ’ ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿರುಸಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲ್ಪದರದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆದು, ಆ ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಜಮೀನಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ‘ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ’ದಲ್ಲಿ (Farm Pond) ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ.

• ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀರಾವರಿ (Protective Irrigation): ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ (Dry spell), ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನೀರನ್ನು ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆತ್ತಿ, ತುಂತುರು ಅಥವಾ ಹನಿ ನೀರಾವರಿಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಉಣಿಸಿ, ಬೆಳೆ ಒಣಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

• ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿ: ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗುವುದರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೊಳವೆಬಾವಿ (Borewell) ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಬಾವಿಗಳ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ (Groundwater level) ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

• ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಬೆಳೆಗಳಾದ ರಾಗಿ, ಶೇಂಗಾ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗಳ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 30 ರಿಂದ 40 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಯೋಜನೆಯ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು (Components)

ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗುಂಡಿ ತೋಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ (Package) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

1. ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣ (Farm Pond): ರೈತರ ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಅಳತೆಯ (ಉದಾ: 10x10x3 ಮೀಟರ್, 12x12x3 ಮೀಟರ್, 15x15x3 ಮೀಟರ್, 21x21x3 ಮೀಟರ್) ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ (JCB/Hitachi) ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಪಾಲಿಥಿನ್ ಹೊದಿಕೆ (Polythene Lining): ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಬೇಗನೆ ಇಂಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ನೀರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಲ್ಲಲು 500 ಮೈಕ್ರಾನ್ ದಪ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್) ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್: ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನೀರನ್ನು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾಯಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ (Diesel Pump sets) ಅಥವಾ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಲಘು ನೀರಾವರಿ ಘಟಕ (Micro Irrigation): ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಹನಿ ನೀರಾವರಿ (Drip) ಅಥವಾ ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ (Sprinkler) ಪೈಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

5. ನೆರಳು ಪರದೆ (Shade Net) ಅಥವಾ ಪಾಲಿಹೌಸ್: ಆಯ್ದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ತರುವ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಪಾಲಿಹೌಸ್ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ನೆರಳು ಪರದೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಬ್ಸಿಡಿ (ಸಹಾಯಧನ) ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು?

ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೈತರ ವರ್ಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ:

• ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ರೈತರಿಗೆ: ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪಾಲಿಥಿನ್ ಹೊದಿಕೆ, ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಘಟಕಗಳ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು ಸಹಾಯಧನ (Subsidy) ಸಿಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಕೇವಲ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ವಂತಿಗೆಯನ್ನು ಭರಿಸಿದರೆ ಸಾಕು.

• ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ರೈತರಿಗೆ (General/OBC): ಒಟ್ಟು ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

(ಗಮನಿಸಿ: ಪಾಲಿಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಶೇಡ್ ನೆಟ್ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ).

ಯೋಜನೆಗೆ ಯಾರು ಅರ್ಹರು? (Eligibility Criteria)

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ:

1. ಒಣ ಬೇಸಾಯ ಕಡ್ಡಾಯ: ಅರ್ಜಿದಾರ ರೈತರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ (Dryland) ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ನಾಲಾ ನೀರಾವರಿ (Canal irrigation) ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

2. ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ: ರೈತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಇರಬೇಕು. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿ ಕಡ್ಡಾಯ: ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ‘ಫ್ರೂಟ್ಸ್’ (FRUITS – Farmer Registration and Unified beneficiary Information System) ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ರೈತರು ನೋಂದಣಿಯಾಗಿ, ಎಫ್‌ಐಡಿ (FID) ಹೊಂದಿರಲೇಬೇಕು.

4. ಈ ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೈತರು, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು

ರೈತರು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಡತ (File) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು:

• ರೈತನ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್: ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

• ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿ (FID) ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ.

• ಪಹಣಿ (ಆರ್‌ಟಿಸಿ – RTC): ಜಮೀನಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉತಾರ, ಮತ್ತು ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಕಾಪಿ (ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ).

• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ ಬುಕ್ ನಕಲು: ಆಧಾರ್ ಸಂಯೋಜಿತ (NPCI Mapped) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಪಾಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಪುಟ (ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ರೈತರ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗಲು).

• ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Caste Certificate): ಎಸ್‌ಸಿ (SC) ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ (ST) ವರ್ಗದ ರೈತರು ಶೇ. 90 ರಷ್ಟು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯಲು ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

• ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಳತೆಯ 2 ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ.

• ಖಾಲಿ ಜಮೀನಿನ (ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳದ) ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.

ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಂತ-ಹಂತದ ವಿಧಾನ

ರೈತರು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯುವಂತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಚೇರಿಯನ್ನೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಹಂತ 1: ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ (RSK Visit) ನಿಮ್ಮ ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ‘ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ’ (Raitha Samparka Kendra) ಅಥವಾ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ‘ಸಹಾಯಕ ಕೃಷಿ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಚೇರಿ’ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ‘ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ’ಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಹಂತ 2: ಅರ್ಜಿ ಭರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಬೇಕಿರುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು (ಹೊಂಡದ ಅಳತೆ, ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್ ಅಥವಾ ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್) ಟಿಕ್ ಮಾಡಿ. ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸ್ವೀಕೃತಿ (Acknowledgement) ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಹಂತ 3: ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ನೀವು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ (Spot inspection) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಹರಿದು ಬರುವ ಇಳಿಜಾರಿನ ದಿಕ್ಕು, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆದು ಯಾವ ಅಳತೆಯ ಹೊಂಡ ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯು ನಿಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ (Work order) ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಂತ 4: ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಜಿಪಿಎಸ್ ಫೋಟೋ (Geo-tagging) ವರ್ಕ್ ಆರ್ಡರ್ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಅಳತೆಯಂತೆ ನೀವೇ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ (ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆ ಒದಗಿಸಿದ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ) ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂಡವನ್ನು ತೋಡಿಸಬೇಕು. ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ತಕ್ಷಣ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜಿಪಿಎಸ್ (GPS) ಆಧಾರಿತ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹಂತ 5: ಸಬ್ಸಿಡಿ ಜಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿತರಣೆ ಹೊಂಡದ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ದೃಢೀಕರಣವಾದ ತಕ್ಷಣ, ಯಂತ್ರದ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಅಗೆದ ವೆಚ್ಚದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ರೈತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್ ಹೊದಿಕೆ, ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ಪೈಪ್‌ಗಳನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಉಗ್ರಾಣದಿಂದ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈತರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು

ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳು ಜೀವದಾಯಿನಿಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂಡಗಳು ಭರ್ತಿಯಾದಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳು, ಹಸು-ಕರುಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಈ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು:

• ಸುರಕ್ಷತಾ ಬೇಲಿ (Safety Fencing): ಹೊಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕನಿಷ್ಠ 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಬಲೆಯ (Green mesh) ಭದ್ರವಾದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಬೇಲಿ ಇಲ್ಲದ ಹೊಂಡಗಳಿಗೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

• ಬೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ: ಹೊಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ತೋಡಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬಳಸಿ ಎತ್ತರದ ಏರಿ (Bund) ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಇದು ಹೊರಗಿನ ಕಸ-ಕಡ್ಡಿಗಳು ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆಯತಪ್ಪಿ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

• ಹೊಂಡದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರು ಇರಬೇಕು ಅಥವಾ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು, ಇದರಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಿದ್ದರೆ ಮೇಲೆ ಬರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತೀರ್ಮಾನ: ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‘ನೀರಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ’ ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯು ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ವರದಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆಗಾಲದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಲದಲ್ಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಶೇ. 80-90 ರಷ್ಟು ಭಾರೀ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ರೈತರು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಸಕ್ತ ರೈತರು ವಿಳಂಬ ಮಾಡದೆ ಇಂದೇ ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು: ಹನಿ ಮತ್ತು ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ನೆರವು.