ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ? ರೈತರಿಗೆ 7 ಹಂತಗಳ ಸರಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ? ರೈತರಿಗೆ 7 ಹಂತಗಳ ಸರಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕ್ರಮ ಎಲ್ಲ ಹೊಲಕ್ಕೂ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವಭಾವ, ಬೆಳೆ ಹಂತ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಕೆಳಗಿನ ಚೆಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ರೈತರಿಗೆ ಹೊಲದಲ್ಲೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಜೋಳವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದಳಸಿರಿ ಹಾಗೂ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಳೆಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸವಾಲುಗಳು ರೈತರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆತುಹೋಗುವುದು, ಬೇರು ಕೊಳೆರೋಗ, ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಕೀಟಗಳ ಬಾಧೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಉಪಾಯವೇ ‘ಬೀಜೋಪಚಾರ’ (Seed Treatment). ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬೀಜಗಳು ರೋಗಮುಕ್ತವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಕೀಟಗಳ ಬಾಧೆಯಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಏಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ 7 ಸರಳ ಹಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೊದಲು ಹೊಲದ ಸ್ಥಿತಿ ದಾಖಲಿಸಿ

ದಿನಾಂಕ, ಬೆಳೆ ಹಂತ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಳೆ ಅಥವಾ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಟ್ ಮಾಡಿ. ಹಿಂದಿನ ವಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಗ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಜಮೀನಿನ ನೈಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಜಮೀನಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಹಿಂದಿನ ಬೆಳೆ ಯಾವುದು, ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಳೆಗಳ ಹಾವಳಿ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈತರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ರೋಗಗಳ ವಿವರ, ಬಳಸಿದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಳುವರಿಯ ವಿವರಗಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜದ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಪಿ.ಎಚ್ (pH) ಮಟ್ಟ, ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಹಾಗೂ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

1. ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದು

ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಔಷಧಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬೇರು, ಎಲೆ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸಮೀಪದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ. ರೈತರು ಯಾವುದೇ ರೋಗ ಅಥವಾ ಕೀಟದ ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ದುಬಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಬಳಸಬಾರದು. ಮೊದಲು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಬೀಜೋಪಚಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ, ಬೀಜದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Germination percentage) ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಬೆಳೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಾರದಿರಲು ಮಣ್ಣಿನ ದೋಷ ಅಥವಾ ಬೀಜದ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ, ವೃಥಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರೋಗ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎಲೆಗಳು ಹಳದಿಯಾಗುವುದು ಸಾರಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೂ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೇರು ಕೊಳೆರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ನೋಡುವುದು, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಮೊಳಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು (Rag doll method) ಮಾಡಿ ನೋಡಬಹುದು. ನೂರು ಬೀಜಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒದ್ದೆಯಾದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೊಳಕೆ ಬಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದರಿಂದ ಬೀಜದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

2. ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಹುದು. ಬೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಂತಿದೆಯೇ, ಮಣ್ಣು ಅತಿಯಾಗಿ ಒಣಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ. ಜೋಳದ ಬೆಳೆಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಅತಿಯಾದ ನೀರು ನಿಂತರೆ ಜೋಳದ ಬೀಜಗಳು ಕೊಳೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಜೋಳದ ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಸಸಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಂತುಕೊಂಡರೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬೀಜಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಕೊಳೆತು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾದರೆ ನೀರು ಹೊರಹಾಕಲು ಬದುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಚರಂಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೀಜಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಣ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಮಣ್ಣು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಪದರ (Crust) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೊಳಕೆಗಳು ಹೊರಬರಲು ಪರದಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹದವಾದ ತೇವಾಂಶ (Maturity moisture) ಇರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೃಷಿಕನ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

3. ಸಣ್ಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ

ಹೊಸ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಸಣ್ಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಗಮನಿಸಿ. ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಎರಡನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ. ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಬೀಜದ ತಳಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಬೀಜೋಪಚಾರದ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಇಡೀ ಜಮೀನಿಗೆ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಬದಲು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನೋಡುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಾಗ ಹೊಸ ಹೊಸ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಜೈವಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಜೋಳದ ತಳಿಗಳು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜಮೀನಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಆಯ್ದ ತಳಿ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಭಾರೀ ನಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಗುಂಟೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ) ಹೊಸ ತಳಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಬೀಜೋಪಚಾರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆ ಸಸಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೇರಿನ ಚುರುಕುತನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ’ (Trial and Observation) ಎಂಬುದು ರೈತನನ್ನು ನಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.

4. ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೋಡಿ

ಸಿಂಪಡಣೆ, ನೀರಾವರಿ, ಕೊಯ್ಲು ಅಥವಾ ಒಣಗಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಮಳೆಯ ಮುನ್ನ ಅನಗತ್ಯ ಸಿಂಪಡಣೆ ತಪ್ಪಿಸಿ. ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಬಂದರೆ, ಬೀಜದ ಮೇಲಿನ ಮದ್ದು ತೊಳೆದುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಿ.

ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವು ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದು, ಒಣ ಹವೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಏಕಾಏಕಿ ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಗಿ ಬಿರುಸಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು (Weather forecast) ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿ ಒಣಗಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ದಿನವೇ ಅಥವಾ ಮರುದಿನವೇ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಸುರಿದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೀಜಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡುವುದು ಅಥವಾ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವುದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬಿತ್ತನೆ ಆದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಾಧಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು ಇದ್ದರೆ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತವೆ.

5. ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ

ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಔಷಧಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ, ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ. ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ದಾಖಲೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ-ನಷ್ಟದ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇರಬೇಕು. ಬೀಜ ಖರೀದಿ, ಬೀಜೋಪಚಾರದ ಔಷಧಗಳು, ಉಳುಮೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೆಳೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಅನೇಕ ರೈತರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದನ್ನೊಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ (Agri-business) ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ವರಮಾನ ಬಂತು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದು ರೈತರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜೋಳ ಬೆಳೆಯುವಾಗ ಬೀಜದ ಬೆಲೆ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಉಳುಮೆ ಖರ್ಚು, ಬೀಜೋಪಚಾರದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ದರ, ಕಳೆ ಕೀಳಲು ಮತ್ತು ಕಟಾವಿಗೆ ತಗಲುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕೃಷಿ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬರೆದಿಡಬೇಕು. ಹಂಗಾಮು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬಂದ ಜೋಳದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಬಂದ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಹಣ ಉಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಜೆಟ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

6. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ

ಜೋಳ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಗಮನಿಸಿ. ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಸಸ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಮೊಳಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆಯೆ, ಕೀಟಗಳ ಬಾಧೆ ಏನಾದರೂ ಇದೆಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದು ರೈತರು ಸುಮ್ಮನಿರಬಾರದು. ಸಸಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ 15 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಗಳ ಹಾವಳಿ, ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ಹುಳುಗಳು ಅಥವಾ ರಸ ಹೀರುವ ಕೀಟಗಳ ದಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪದೆ ಹೊಲದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಗಿಡಗಳ ಎಲೆಗಳ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಏನಾದರೂ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಔಷಧಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಗೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ? – 7 ಸರಳ ಹಂತಗಳು

ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಈ ಕೆಳಗಿನ 7 ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ:

1. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಆಯ್ಕೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಜೋಳದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಖರೀದಿಸಿ. ಹುಳು ತಿಂದ ಅಥವಾ ಒಡೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ. ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲಿನ ಟ್ಯಾಗ್ (Tag) ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಖರೀದಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
2. ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ: 10 ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ 250 ಗ್ರಾಂ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಕಿ. ತೇಲುವ ಕಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಳು ತಿಂದ ಪೊಳ್ಳು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಸಿದು ತೆಗೆಯಿರಿ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೀಜಗಳ ಶುದ್ಧತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
3. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುವುದು: ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಘವಾದ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ತೆಳುವಾಗಿ ಹರಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ (ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಬೇಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವಾಂಶ ಇರಲಿ). ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದರೆ ಬೀಜದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ನಶಿಸಬಹುದು.
4. ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕದಿಂದ ಉಪಚಾರ (Fungicide Treatment): ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿ ಜೋಳದ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2 ರಿಂದ 3 ಗ್ರಾಂ) ಕಾರ್ಬೆಂಡಾಜಿಮ್ ಅಥವಾ ಥೈರಾಮ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ (ಕೈಗೆ ಕೈಗವಸು ಧರಿಸಿ) ಕಲಸಿ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಬೀಜವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಕೀಟನಾಶಕದಿಂದ ಉಪಚಾರ (Insecticide Treatment): ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಹುಳುಗಳ ಬಾಧೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಲೋರ್‌ಪೈರಿಫಾಸ್) ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕದ ನಂತರ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿ. ಇದು ಬೇರಿನ ಹುಳುಗಳ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
6. ಜೈವಿಕ ರೊಬ್ಬರಗಳ ಲೇಪನ (Bio-fertilizer Treatment): ರಾಸಾಯನಿಕ ಉಪಚಾರದ ನಂತರ, ಅಜೋಸ್ಪಿರಿಲ್ಲಮ್ ಅಥವಾ ರಂಜಕ್ ಕರಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ (PSB) ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲದ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
7. ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು: ಜೈವಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಕಾಲ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ, ಅದೇ ದಿನ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿ. ಎಂದಿಗೂ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಬಾರದು. ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸುವುದರಿಂದ ಬೀಜದ ಮೇಲಿನ ಮದ್ದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ರೈತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳು

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ರೈತರು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬರೀ ಕೈಯಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರ. ಹಾಗೆಯೇ, ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕುವಾಗ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಾರದು. ಮೊದಲು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ, ನಂತರ ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅರೆ-ದ್ರವವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಅನೇಕ ರೈತರು ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬೀಜಕ್ಕೆ ಬೆರೆಸುವುದರಿಂದ ಆ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ರಬ್ಬರ್ ಕೈಗವಸುಗಳು (Gloves) ಮತ್ತು ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಕ್ ಧರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಬೂನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಪ್ಪು ಏನೆಂದರೆ, ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾದ ಅಜೋಸ್ಪಿರಿಲ್ಲಮ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವುದು. ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉಗ್ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜೈವಿಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕ ಉಪಚಾರದ ನಂತರವೇ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ವಲ್ಪ ತಗ್ಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಬೇಕು.

ಯಾವಾಗ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು?

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ ಮೊಳಕೆ ಬಾರದಿರುವುದು, ಎಲೆಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು ಅಥವಾ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸುಮ್ಮನಿರದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ (KVK) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.

ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಜೋಳದ ಬೀಜಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಲವಣಾಂಶವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಬಳಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪರಿಚಿತ ಕಲೆಗಳು ಮೂಡುವುದು, ಸುಳಿ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಗಿಡಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗುವಂತಹ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಹತ್ತಿರದ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸಸ್ಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಣತನದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.

ಬೀಜೋಪಚಾರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಲೇಪನವಲ್ಲ; ಇದು ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಜೋಳದ ಬೀಜದ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೀಜಾಣುಗಳು (Spores) ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ ತಕ್ಷಣ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ತೇವಾಂಶದಿಂದಾಗಿ ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡು ಬೀಜದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬೀಜವು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಕೊಳೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬರುವ ಕೀಟಗಳು ಜೋಳದ ಎಳೆಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೀಟನಾಶಕದ ಲೇಪನವಿರುವ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಈ ಕೀಟಗಳು ಹತ್ತಿರವೂ ಸುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾದ ಅಜೋಸ್ಪಿರಿಲ್ಲಮ್ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ (Phosphorus Solubilizing Bacteria) ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಸಸಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ರಂಜಕವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸಸಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 15 ರಿಂದ 20 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಬೆಳೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೋಳವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮಣ್ಣು ಕಪ್ಪು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಮಳೆ ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯಾದಾಗ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಜಿಗಿ ಹುಳುಗಳು, ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾಳಿಕೆ ರೋಗದ (Grain Smut) ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ರೈತರು ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತರಾಗದೆ, ಸಮಗ್ರ ಸಸ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ (Integrated Pest Management – IPM) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಇದರ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲೇ ಬೀಜೋಪಚಾರ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಿಂದ ಪೊಳ್ಳು ಬೀಜಗಳ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ, ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಇವಿಷ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ರೋಗಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ತಡೆಯಬಹುದು. ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಬೀಜೋಪಚಾರದ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ರೈತರು ಇದರ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಯಶಸ್ವಿ ಜೋಳ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳೂ ಕೂಡ ಆಧುನಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಳುಮೆ ಮತ್ತು ಬಿತ್ತನೆಯಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನಿಖರ ಕೃಷಿ (Precision Agriculture) ವಿಧಾನಗಳು ಇಂದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಜೋಳ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಸಾಲುಗಳ ಅಂತರ ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಚಾಲಿತ ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (Seed Drills) ಬಳಸಿ ನಿಖರವಾದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಗಿಡಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಹಾಗೆಯೇ, ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಅಥವಾ ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸದ್ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಬೆಳೆ ಕಟಾವಿನ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಜೋಳದ ದಂಟುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಳೆಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ.

ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ

ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಷತ್ (ICAR) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ರೈತಮಿತ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಫಾರಸು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (RSK) ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಲೇಖಕ: Sanjay | ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸಂಪರ್ಕ: +91 7204988850