ಭತ್ತದ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ ಮತ್ತು ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು: ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಲಹೆಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಾದ ಭತ್ತವು (Paddy) ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಕರಾವಳಿ, ಮಲೆನಾಡು ಹಾಗೂ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತವು ಹೂವು ಬಿಡುವ ಮತ್ತು ಹಾಲು ತುಂಬುವ (Milking stage) ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ಮಳೆ, ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ವಿಪರೀತ ಇಬ್ಬನಿಯು ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಈ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ‘ಬೆಂಕಿ ರೋಗ’ (Blast Disease) ಮತ್ತು ‘ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು’ (Brown Plant Hopper – BPH) ಬಾಧೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು (KVK) ಇಂದು ತುರ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿವೆ.

ರೈತರು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಿದರೂ, ಶೇಕಡಾ 50 ರಿಂದ 80 ರಷ್ಟು ಇಳುವರಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗಾರರು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿ ರೋಗ ಮತ್ತು ಜಿಗಿಹುಳುವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನು, ಅವು ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭತ್ತದ ‘ಬೆಂಕಿ ರೋಗ’ (Blast Disease): ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು

ಬೆಂಕಿ ರೋಗವು ‘ಮ್ಯಾಗ್ನಪೋರ್ತೆ ಒರೈಜೆ’ (Magnaporthe oryzae) ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರದಿಂದ (Fungus) ಬರುವ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಳೆಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟಂತೆ ಗಿಡಗಳು ಒಣಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭತ್ತದ ಗಿಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:

1. ಎಲೆ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Leaf Blast): ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಈ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ದೋಣಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರವನ್ನು (Eye-shaped spots) ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚುಕ್ಕೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಬೂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕಿದ್ದು, ಅಂಚುಗಳು ಕಡು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ರೋಗ ತೀವ್ರವಾದಾಗ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಣಗಿ ಗಿಡವೇ ಸಾಯುತ್ತದೆ.

2. ಗಿಣ್ಣು ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Node Blast): ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಭತ್ತದ ಗಿಡದ ಕಾಂಡದ ಗಿಣ್ಣುಗಳ (Nodes) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಿಣ್ಣುಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕೊಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಿಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕಾಂಡವು ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೆನೆಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸರಬರಾಜು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ.

3. ಕುತ್ತಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Neck Blast): ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಹೂವು ಬಿಡುವ ಮತ್ತು ತೆನೆ ಕಟ್ಟುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಬಂದರೆ, ತೆನೆಯ ಬುಡ (ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗ) ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತೆನೆಗಳು ಮುರಿದು ಜೋತು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ತೆನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳುಗಳಿಗೆ ಹಾಲು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು ಜೊಳ್ಳಾಗುತ್ತವೆ (Chaffy grains).

ಬೆಂಕಿ ರೋಗ ಹರಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು?

• ಹವಾಮಾನ: ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ 25 ರಿಂದ 28 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ 20 ಡಿಗ್ರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಿದ್ದು, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶವಿದ್ದರೆ ರೋಗ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂತಿದೆ.

• ಅತಿಯಾದ ಸಾರಜನಕ ಬಳಕೆ: ರೈತರು ಬೆಳೆ ಬೇಗ ಹಸಿರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿ ಎಂದು ಯೂರಿಯಾ (Urea) ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ಸಾರಜನಕವು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

• ಕಳೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು: ಬದುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಬೆಂಕಿ ರೋಗದ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಔಷಧೋಪಚಾರ

ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ತಕ್ಷಣ ರೈತರು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. (ಸೂಚನೆ: ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಇಬ್ಬನಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ).

• ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಜೋಲ್ 75% ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ (Tricyclazole 75% WP): ಇದು ಬೆಂಕಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ. 0.6 ಗ್ರಾಂ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಐಸೊಪ್ರೊಥಿಯೋಲೇನ್ 40% ಇಸಿ (Isoprothiolane 40% EC): 1.5 ಮಿ.ಲೀ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಹುದು.

• ಟೆಬುಕೊನಜೋಲ್ 250 ಇಸಿ (Tebuconazole 250 EC): ರೋಗ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು 1 ಮಿ.ಲೀ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ತೆನೆಗಳು ಹೊರಬರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ.

• ಪಿಕ್ಸೊಕ್ಸಿಸ್ಟ್ರೋಬಿನ್ 22.52% ಎಸ್‌ಸಿ (Picoxystrobin 22.52% SC): ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಮಿ.ಲೀ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಳಸಬಹುದು.

ಕೃಷಿ ಸಲಹೆ: ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಜಮೀನಿಗೆ ಯೂರಿಯಾ (Urea) ರಸಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಬದಲಾಗಿ, ಪೊಟ್ಯಾಶ್ (MOP) ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು (Brown Plant Hopper – BPH) ಭೀತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಬೆಂಕಿ ರೋಗದಷ್ಟೇ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಶತ್ರು ಎಂದರೆ ‘ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು’. ಈ ಕೀಟಗಳು ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಆಡದಂತೆ ಭತ್ತವನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಏಕಾಏಕಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಈ ಹುಳುಗಳು ಭತ್ತದ ಗಿಡದ ಬುಡದಲ್ಲಿ (ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಿಡದ ಬುಡದಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಳುಗಳು ಇರಬಹುದು. ಇವು ಗಿಡದ ಕಾಂಡದಿಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಿಡಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ, ಒಣಗಿ ಸುಟ್ಟಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲಕಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಹಾಪ್ಪರ್ ಬರ್ನ್’ (Hopper Burn) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಮೀನಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳು ಸುಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ.

ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು

ಜಿಗಿಹುಳುಗಳು ಗಿಡದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಮೇಲಿಂದ ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಅವು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು:

1. ಗಾಳಿ ದಾರಿ (Alleyways) ನಿರ್ಮಾಣ: ಜಿಗಿಹುಳುಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಎಂದರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ 2 ಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ 1 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಕಾಲುದಾರಿಯನ್ನು (ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ) ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗಿಡದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

2. ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ (Water Management): ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು. ಜಿಗಿಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಕಂಡುಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಮಣ್ಣು ಬಿರುಕು ಬಿಡುವವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು 3 ರಿಂದ 4 ದಿನ) ಒಣಗಲು ಬಿಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಕೀಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆ (Chemical Control): ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿಂಪಡಿಸುವಾಗ ಸಿಂಪರಣಾ ಯಂತ್ರದ ನಾಝಲ್ (Nozzle) ಅನ್ನು ಗಿಡದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ.

• ಪೈಮೆಟ್ರೋಜೈನ್ 50% ಡಬ್ಲ್ಯೂಜಿ (Pymetrozine 50% WG): 0.6 ಗ್ರಾಂ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಗಿಡದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಡೈನೋಟೆಫ್ಯೂರಾನ್ 20% ಎಸ್‌ಜಿ (Dinotefuran 20% SG): 0.4 ಗ್ರಾಂ ಔಷಧಿಯನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಳಸಬಹುದು.

• ಬ್ಯುಪ್ರೊಫೆಜಿನ್ 25% ಎಸ್‌ಸಿ (Buprofezin 25% SC): 2 ಮಿ.ಲೀ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಕೀಟಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಒಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವು ‘ಬೆಂಕಿ ರೋಗ’ ಮತ್ತು ‘ಕಂದು ಜಿಗಿಹುಳು’ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ರೈತರು ಕೇವಲ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸದೆ, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಜಮೀನಿನ ಒಳಗೆ ಇಳಿದು ಗಿಡದ ಬುಡವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ಕೂಡಲೇ, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅತಿಯಾದ ಯೂರಿಯಾ ಬಳಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಸಿದು ತೆಗೆಯುವುದು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.