ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತ (Power cut) ಮತ್ತು ಲೋಡ್ ಶೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಯಿಸಲು ಪರದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನ್ನದಾತರಿಗೆ ಇಂದು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2026) ಬೃಹತ್ ನಿರಾಳತೆಯ ಸುದ್ದಿಯೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ನವೀನ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MNRE) ಇಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಊರ್ಜಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಏವಂ ಉತ್ಥಾನ್ ಮಹಾಭಿಯಾನ್’ (PM-KUSUM) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 10,000 ಹೊಸ ಸೋಲಾರ್ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗಳನ್ನು (Solar Water Pumps) ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆಯ ‘ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್-ಬಿ’ (Component-B) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ವರದಾನವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯ ಜಂಟಿ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ರೈತರು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಖರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
PM-KUSUM ಯೋಜನೆಯ ವಿವರಗಳು
ಪಿಎಂ ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ರೈತರನ್ನು ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ (Energy independent) ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ জলের ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ 3 ಹೆಚ್.ಪಿ (HP) ಯಿಂದ 7.5 ಹೆಚ್.ಪಿ ವರೆಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ‘ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್-ಅಲೋನ್ ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್’ ಗಳನ್ನು (Stand-alone Solar Pumps) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೋರ್ವೆಲ್ (Borewell), ತೆರೆದ ಬಾವಿ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳಿಂದ ನೀರು ಎತ್ತಲು ಈ ಪಂಪ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ. ಒಟ್ಟು ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಾಯಧನವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಶೇ. 60 ರಷ್ಟು ನೇರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಉಳಿದ ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ರೈತರು ಹೇಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹಲವರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಸರ್ಕಾರವೇ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಉಳಿದ ಶೇ. 40 ರಲ್ಲಿ, ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲವಾಗಿ (Bank Loan) ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಕೇವಲ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ಮುಂಗಡ ಹಣ (Farmer’s Margin money) ಮಾತ್ರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು 5 HP ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ನ ಬೆಲೆ 2.5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ರೈತರು ಕೇವಲ 25,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಉಳಿದ ಮೊತ್ತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎದ್ದು ಕರೆಂಟ್ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಬದಲು, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ.
ಈ ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ರೈತರು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಹತೆಗಳೇನು? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ (Grid connection) ಹೊಂದಿರಬಾರದು. ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಸ್ಕಾಂ, ಹೆಸ್ಕಾಂ ಅಥವಾ ಜೆಸ್ಕಾಂ ನಿಂದ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುವ ರೈತರು ಈ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್-ಬಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಅವರು ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್-ಸಿ ಅಡಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು). ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ (ಬೋರ್ವೆಲ್, ಬಾವಿ ಅಥವಾ ಹೊಂಡ) ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಪಹಣಿಯಲ್ಲಿ (RTC) ನಮೂದಾಗಿರಬೇಕು. ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ನೀರಿಲ್ಲದ ಬೋರ್ವೆಲ್ಗಳಿಗೆ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಅಳವಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸ್ಥಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಪೋರ್ಟಲ್ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ (pmkusum.mnre.gov.in) ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಕೆ-ರೆಡ್’ (KREDL – Karnataka Renewable Energy Development Limited) ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ: ರೈತರ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿ (FRUITS ID), ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಹಣಿ (RTC), ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ ಬುಕ್ ನಕಲು, ಮತ್ತು ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅಳತೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರ. ರೈತರು ಖುದ್ದಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದರೆ, ತಮ್ಮ ತಾಲೂಕಿನ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಥವಾ ‘ಗ್ರಾಮ ಒನ್’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ರೈತರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಕಲಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು. ಪಿಎಂ ಕುಸುಮ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಕಲಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ‘.gov.in’ ಇರುವ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೇಷ್ಠತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ರೈತರಿಗೆ ಎಸ್ಎಂಎಸ್ (SMS) ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಡಿಡಿ (Demand Draft) ಮೂಲಕ ಇಲಾಖೆಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ ಪಾವತಿಯಾದ ನಂತರ, ಇಲಾಖೆ ಅನುಮೋದಿಸಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು (Empanelled Agencies) ರೈತರ ಜಮೀನಿಗೆ ಬಂದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್ಗಳು, ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಮೋಟರ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚಾಲನೆ ನೀಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಾರಂಟಿ (Comprehensive AMC) ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಂಪ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾನಲ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ರಿಪೇರಿ ಬಂದರೂ ಕಂಪನಿಯೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮುಂಗಾರು ಮುಗಿದು ಹಿಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಲೋಡ್ ಶೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ರೈತರಿಗೆ ಅಕ್ಷಯಪಾತ್ರೆಯಿದ್ದಂತೆ. ಡೀಸೆಲ್ ಖರೀದಿಸುವ ವೆಚ್ಚ, ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟುವ ಚಿಂತೆ, ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್ ಸುಟ್ಟುಹೋದಾಗ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 8 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬಹುದು. ಇದು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಇಂದಿನ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21) ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶ. ಕೇವಲ 10,000 ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಂಜೂರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ರೈತರು ವಿಳಂಬ ಮಾಡದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಜಾಣತನ. “ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ ನಿಧಾನ” ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತರೆ, ಗುರಿ (Target) ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಪೋರ್ಟಲ್ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದೇ ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಮೀಪದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹೆಸ್ಕಾಂ/ಬೆಸ್ಕಾಂ ಕಚೇರಿಯ ಎಇಇ (AEE) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಾಭವನ್ನು ಕರುನಾಡಿನ ರೈತರು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಆಶಯ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)
PM-KUSUM ಅರ್ಜಿ ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವೇ?
ಹೊಸ ಅರ್ಜಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಬಂಧಿತ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?
ಯೋಜನೆಯ ಘಟಕ, ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೆರವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ: ಈ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಲೇಖನಗಳು
ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲ: PM-KUSUM ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ. ಹೊಸ ಅನುದಾನ, ಮಂಜೂರಾತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಮುಖ್ಯ.





