ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿವೆ. ಹಿಂಗಾರು (Rabi) ಹಂಗಾಮಿನ 2026-27 ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ’ (PMFBY – Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana) ಯಡಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ಇಂದಿನಿಂದ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2026) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಅಕಾಲಿಕ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ, ಪ್ರವಾಹ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಕೀಟಬಾಧೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಗಳು ನಾಶವಾದರೆ ರೈತರ ನೆರವಿಗೆ ಬರುವ ಏಕೈಕ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಅದು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ. ಈ ಬಾರಿಯ ಹಿಂಗಾರು ವಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ, ರೈತರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದೇ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ನಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ.
PMFBY ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ನೋಂದಣಿ ವಿವರಗಳು
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶದ ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ರೈತರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ (Premium) ಮೊತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಗಾರು (Rabi) ಹಂಗಾಮಿನ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ರೈತರು ಒಟ್ಟು ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ ಕೇವಲ ಶೇ. 1.5 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಅದೇ ರೀತಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ (Horticulture crops) ರೈತರು ಗರಿಷ್ಠ ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಕಂತನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ರೈತರು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವೇ ಬೃಹತ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಬಾರಿಯ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಮೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ: ಕಡಲೆ (Bengal Gram), ಹಿಂಗಾರು ಜೋಳ (Rabi Jowar), ಗೋಧಿ (Wheat), ಕುಸುಬೆ (Safflower), ಹುರುಳಿ (Horse Gram), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ (Sunflower), ಹಿಂಗಾರು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ (Rabi Maize) ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಾದ ರಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ (Rabi Onion), ಟೊಮೆಟೊ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮತ್ತು ಹೋಬಳಿವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾವ ಬೆಳೆಗೆ ವಿಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಸಂರಕ್ಷಣೆ’ (Samrakshane) ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಇಂದೇ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ರೈತರು ತಾವು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಬೆಳೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ ವಿಮಾ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ರೈತರು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಬೇಡ.
-
ರೈತರ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿ (FRUITS ID): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ಇದು ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈತರ ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಧಾರ್ ಮಾಹಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
-
ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಹಣಿ (RTC): ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ ಪಹಣಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಳೆಯ ಹೆಸರು ನಮೂದಾಗಿರಬೇಕು. ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ‘ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ’ (Crop Survey) ಆ್ಯಪ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
-
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ ಬುಕ್ ನಕಲು: ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಮತ್ತು ಎನ್ಪಿಸಿಐ (NPCI) ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಗಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕು. ಡಿಬಿಟಿ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರದ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಇದೇ ಖಾತೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
-
ಗೇಣಿದಾರರು (Tenant Farmers) ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತರು, ಭೂಮಾಲೀಕರಿಂದ ಪಡೆದ ಒಪ್ಪಂದ ಪತ್ರ (Lease agreement) ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ (PDO) ಪಡೆದ ದೃಢೀಕರಣ ಪತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಗಡುವು ಪರಿಶೀಲನೆ
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (CSC – Common Service Centres), ಗ್ರಾಮ ಒನ್ (Grama One), ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ (PACS) ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಾಲ (KCC Loan) ಪಡೆದ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಹಿಂದೆ ಬೆಳೆ ಸಾಲ ಪಡೆದ ರೈತರಿಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದನ್ನು ರೈತರ ಇಚ್ಛೆಗೆ (Voluntary) ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಲ ಪಡೆದ ರೈತರು ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೆ, ಕಡ್ಡಾಯ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೂ 7 ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ “Opt-out” ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ನವರೇ ರೈತರ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕವೂ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘National Crop Insurance Portal’ (pmfby.gov.in) ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಸಂರಕ್ಷಣೆ’ (samrakshane.karnataka.gov.in) ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ‘Farmers Corner’ ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ನಮೂದಿಸಿದರೆ, ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೈತರು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಂತ್ರಾಂಶವೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಯುಪಿಐ (UPI/PhonePe/GPay) ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬಹುದು. ಪಾವತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೂಡಲೇ ಪಿಡಿಎಫ್ (PDF) ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ರಸೀದಿ (Policy Receipt) ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ಕೇವಲ ಕಟಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬಿತ್ತನೆ ವಿಫಲವಾದರೆ (Prevented Sowing), ಅಂದರೆ ಮಳೆ ಬಾರದೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟು ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ (Mid-season adversity) ಬರಗಾಲ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದು ಶೇ. 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟವಾದರೆ, ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕಟಾವು ಮಾಡಿದ ನಂತರ (Post-harvest losses), ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಲು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಬೆಳೆ (ಕಟಾವಾದ 14 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ) ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಹಾಳಾದರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜಮೀನಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರೈತರು ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದ 72 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯ ಟೋಲ್ ಫ್ರೀ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ‘Crop Insurance’ ಆ್ಯಪ್ ಮೂಲಕ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ರೈತರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ರೈತರು “ನಾವು ವಿಮೆ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಹಣ ಬರುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Crop Survey) ಸರಿಯಾದ ಬೆಳೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದರೆ ಪರಿಹಾರ ಬರುವುದು ಖಚಿತ. ಇಂದಿನ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21) ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ (ಹೋಬಳಿವಾರು ದಿನಾಂಕ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕೊನೆಯ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವ (Server Down) ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ರೈತರು ಇಂದೇ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಿಎಸ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹವಾಮಾನದ ಏರಿಳಿತಗಳ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯೇ ರೈತರ ನೈಜ ಬಂಧುವಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)
ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯ ನೋಂದಣಿ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ಆರಂಭವೇ?
ಅಧಿಸೂಚಿತ ಬೆಳೆ, ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗಡುವು ಬದಲಾಗಬಹುದು; PMFBY ಪ್ರಕಟಣೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ವಿಮೆ ಅರ್ಜಿ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು?
PMFBY ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು: ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ
ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲ: PMFBY. ದಿನಾಂಕಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನೇ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ.





