ಕೃಷಿ ಸಲಹೆ: ಮಳೆಯ ನಂತರ ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರಕ ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಬಾಧೆ, ರೈತರು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಹರ್ಷದ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ತಲೆನೋವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಮಳೆಯ ನಂತರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಗುವ ತಾಪಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಗಾಳಿಯ ತೇವಾಂಶವು (Humidity) ಕೀಟಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಾದ ರಾಗಿ (Finger Millet) ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ (Maize) ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಬಾಧೆಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು (KVK) ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿವೆ. ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಳಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ರೈತರು ಈ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

1. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ (Fall Armyworm) ಹಾವಳಿ

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶತ್ರುವೆಂದರೆ ‘ಫಾಲ್ ಆರ್ಮಿವರ್ಮ್’ (Spodoptera frugiperda) ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಹುಳು. ಇದು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಭೀಕರ ಕೀಟವಾಗಿದೆ. ಮಳೆ ನಿಂತು ಬಿಸಿಲು ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಈ ಕೀಟದ ತತ್ತಿ ಒಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುರುತಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಹುಳುಗಳು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಸುಳಿಯ (Whorl) ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೆರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

• ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗೆರೆಗಳು (Papery windows) ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

• ಸುಳಿಯ ಒಳಗಡೆ ಕೀಟದ ಹಿಕ್ಕೆಗಳು (ಮಲ) ಗರಗಸದ ಪುಡಿಯಂತೆ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

• ಹುಳುವಿನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ ‘Y’ ಆಕಾರದ ಬಿಳಿ ಗುರುತು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸಮಗ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು (Integrated Pest Management): ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಸಿಂಪಡಣೆಯಿಂದ ಈ ಹುಳುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಗತ್ಯ.

• ರೈತರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ: ಜಮೀನಿನ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 5 ರಿಂದ 10 ಮೋಹಕ ಬಲೆಗಳನ್ನು (Pheromone traps) ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಸಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೀಟದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

• ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕೀಟದ ಹಾವಳಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆ (Azadirachtin 1500 ppm) ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ 5 ಮಿ.ಲೀ ಬೆರೆಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ಅಂಟು ದ್ರವವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಹಾವಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೋಯೇಟ್ (Emamectin Benzoate 5% SG) 0.4 ಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ ಸ್ಪೈನೋಸ್ಯಾಡ್ (Spinosad 45 SC) 0.3 ಮಿ.ಲೀ ಅನ್ನು ಒಂದು ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ದ್ರಾವಣ ಹೋಗುವಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಸುಳಿ ಮರಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಹುಳುಗಳು ಅಡಗಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣ ಮರಳಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬೆರೆಸಿ ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಹುಳುವಿನ ಚರ್ಮ ಒಡೆದು ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ದೇಸಿ ತಂತ್ರ.

2. ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Blast Disease) ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ರೋಗ

ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾದ ರಾಗಿಗೆ ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ಹವಾಮಾನವು ಮುಳುವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣವು ಶಿಲೀಂಧ್ರದಿಂದ ಬರುವ ‘ಬೆಂಕಿ ರೋಗ’ಕ್ಕೆ (Magnaporthe grisea) ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗವು ಎಲೆ, ಕುತ್ತಿಗೆ (Neck) ಮತ್ತು ತೆನೆ (Finger) ಮೂರೂ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಗುರುತಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಎಲೆ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Leaf Blast): ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ದೋಣಿ ಆಕಾರದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚುಕ್ಕೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂಚು ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಾಗ ಎಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

• ಕತ್ತಿನ ಬೆಂಕಿ ರೋಗ (Neck Blast): ತೆನೆ ಹೊರಬರುವ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗವು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕೊಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತೆನೆಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪೂರೈಕೆ ನಿಂತು, ತೆನೆಗಳು ಜೊಳ್ಳಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ತುರ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು:

• ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ರೈತರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಡವಾದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಸಲು ಕೈಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

• ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿಂಪಡಣೆ: ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳಾದ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಾಜೋಲ್ (Tricyclazole 75% WP) 0.6 ಗ್ರಾಂ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಕ್ಸಾಕೊನಾಜೋಲ್ (Hexaconazole 5% EC) 2.0 ಮಿ.ಲೀ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತೆನೆಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಾಗುವಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಮಳೆ ಬರುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದ್ದರೆ ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಳೆ ನಿಂತು, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನೀರು ಆವಿಯಾದ ನಂತರವೇ ಔಷಧಿಗೆ ‘ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್’ (Sticker/Spreader) ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಔಷಧಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

• ರೋಗ ಪೀಡಿತ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಯೂರಿಯಾ (ಸಾರಜನಕ) ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮೇಲುಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಸಾರಜನಕ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟು ಬೆಂಕಿ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈತರು ಸದಾ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು

• ಯಾವುದೇ ಕೀಟನಾಶಕ ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುನ್ನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮೇಲಿರುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಓದಬೇಕು.

• ಎರಡು-ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ರೈತರು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಮಿಶ್ರಣ (Cocktail spray) ಮಾಡಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಾರದು. ಇದು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸುಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಹಾನಿಕಾರಕ.

• ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸುವಾಗ ರೈತರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಕ್, ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತು ಔಷಧಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಾರದು.

ಮುಕ್ತಾಯ

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಕೃಷಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗುವ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಧುನಿಕ ರೈತನ ಲಕ್ಷಣ. ಸೈನಿಕ ಹುಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ರೋಗದಂತಹ ಮಾರಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಿ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರದ (RSK) ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಖಂಡಿತ ತಡೆಯಬಹುದು. ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ 155313 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಚಿತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)

ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನ: ಕೀಟ ಹಾನಿ ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.