ಬೆಂಗಳೂರು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣ: ರೈತರ ಜಮೀನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾಹಿತಿ

ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಸುಮಾರು 60 ಎಕರೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲ ರೈತ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಜಮೀನನ್ನು ಮರಳಿಸುವಂತೆ ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ: ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತ ಸುದ್ದಿ. ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. ಸುದ್ದಿ, ದಿನಾಂಕ, ದರ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯ ಅಂತಿಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರೈತರ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರೈತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ವಿವಾದವೇನು?

ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ತಾಲ್ಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕೆಲ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಭಾಗದ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವೊಂದು (Housing Cooperative Society) ವಸತಿ ಬಡಾವಣೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಭಾಗದ ಸುಮಾರು 60 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವಾಗ ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ವಿತರಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಲೋಪಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ರೈತರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೋ, ಆ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಈಡೇರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು. ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತ್ತು.

ರೈತರ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ವಕೀಲರು, ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಜಮೀನನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಳತೆ ತರುವ ಹಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ರದ್ದು: ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 60 ಎಕರೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.

2. ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಜಮೀನು ವಾಪಸ್: ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲ ರೈತ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅವರ ಜಮೀನನ್ನು ಮರಳಿಸಬೇಕು. ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಬಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪರಿಹಾರ ಮರುಪಾವತಿ: ಇದು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ, ಕೆಲ ರೈತರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪರಿಹಾರದ ಹಣವನ್ನು (Compensation) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದೀಗ ಜಮೀನು ವಾಪಸ್ ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ರೈತರು ತಾವು ಪಡೆದಿದ್ದ ಆ ಪರಿಹಾರದ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ, ರೈತರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ‘ಬಡ್ಡಿ’ (Interest) ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಅಸಲು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ ಸಾಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬಡ್ಡಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದರೆ ರೈತರು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಈ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ರಿಯಾಯಿತಿಯು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ.

ಈ ಆದೇಶವು ಎಲ್ಲ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ?

ಇಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಗಮನಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರವೊಂದಿದೆ. ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ರದ್ದತಿಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ (Case-Specific) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ (Not a blanket order).

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಎ (BDA), ಕೆಐಎಡಿಬಿ (KIADB), ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘಗಳು ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೂಸ್ವಾಧೀನವೂ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಲೋಪಗಳು, ಕಾಲಮಿತಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘದ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಆದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೀನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದ ಮೆರಿಟ್ (ಅರ್ಹತೆ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನೀವು ನಮ್ಮ ರೈತ ಸುದ್ದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಓದಬಹುದು.

ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಆಗುವ ಲಾಭಗಳೇನು?

ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ತಾಲೂಕು ಪ್ರಸ್ತುತ ಐಟಿ-ಬಿಟಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಕರೆಗೆ ಕೇವಲ ಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬೆಲೆ, ಇಂದು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಜಮೀನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಈ ಜಮೀನು ಮರಳಿ ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಮರುಜೀವ ಬಂದಂತಾಗಿದೆ.

ರೈತರು ಕೇವಲ ತಾವು ಪಡೆದಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು (ಯಾವುದೇ ಬಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲದೆ) ಮರುಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ತಮ್ಮ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ರೈತರ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.

ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಸತಿ ಬಡಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರ ಜಮೀನನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಮರುನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ 2013’ (LARR Act 2013) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (SIA): ಜಮೀನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರು, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕಡ್ಡಾಯ.
ರೈತರ ಒಪ್ಪಿಗೆ: ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (PPP) ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶೇ.70 ರಷ್ಟು ಜಮೀನು ಮಾಲೀಕರ (ರೈತರ) ಲಿಖಿತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಹಾರ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ನಿಯಮವಿದೆ.

ಹಳೆಯ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (1894ರ ಕಾಯ್ದೆ) ನಡೆದ ಅನೇಕ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. 5 ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ, ಪರಿಹಾರವೂ ಸಿಗದೆ ಇದ್ದಾಗ ಅಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ರದ್ದಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 24(2) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದ ಇಂತಹ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.

ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ರೈತರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಮಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೈತರು ಇಂತಹ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಜಮೀನು ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ರೈತರು ಕೆಲವೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:

ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಯೋಚಿಸಿ: ನೀವು ಭೂಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರದ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪರಿಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ: ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಪಹಣಿ (RTC), ಮ್ಯುಟೇಶನ್, ಖಾತೆ, ಸರ್ವೆ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ದೃಢೀಕರಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೋರಾಟ: ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ವಿರುದ್ಧ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಜಮೀನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೈತರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೇನು?

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ರೈತರು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ (SLAO) ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಷರತ್ತಿನಂತೆ ರೈತರು ತಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ಪರಿಹಾರದ ಅಸಲು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆಗೆ ಡಿಡಿ ಅಥವಾ ಚಲನ್ ಮೂಲಕ ಜಮಾ ಮಾಡಿ, ಆ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಸರಿಗೆ ಆಗಿದ್ದ ಪಹಣಿಯನ್ನು (RTC) ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಮರಳಿ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರ ಹೆಸರಿಗೆ ಖಾತೆ ಬದಲಾವಣೆ (Mutation) ಮಾಡುವ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರವೇ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಿಡಿಎ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ

ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (BDA) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಡಿನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ (Denotification) ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕ ಭೂಸ್ವಾಧೀನದಿಂದಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ರೈತರ ಜಮೀನನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಡಾವಣೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡುವುದು, ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಡಿನೋಟಿಫೈ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಆದೇಶವು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಎಷ್ಟೇ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಜಯ ಸಿಗುವುದು ಖಚಿತ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಸಾರಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ನೆಲಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ರೈತರ ದಶಕಗಳ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಂದು ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ರೈತನಿಗೆ ಅವನ ಭೂಮಿ ಮರಳಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ತ ರೈತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಂತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಪಹಣಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈಗ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ.