ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ರೈತರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರು, ಅಂದರೆ ಕೇವಲ 1 ರಿಂದ 2 ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಹೊಂದಿರುವವರು. ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೆಳೆಯನ್ನೇ (Monocropping) ನಂಬಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗಲೋ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಾಗಲೋ ರೈತರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಆದಾಯದಿಂದ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಈ ಅಪಾಯದಿಂದ (Risk) ಪಾರಾಗಿ, ರೈತರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಹಣ ಓಡಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಮಾದರಿಯೇ ‘ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ’ (Integrated Farming System – IFS). ಇದು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಮರುಬಳಕೆಯ (Recycling) ತಂತ್ರವೇನು ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಷಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ (IFS) ಎಂದರೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೀಮಿತ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕುರಿ-ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಜೇನು ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿ (Inter-dependent) ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ‘ಒಂದು ಘಟಕದ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಮತ್ತೊಂದು ಘಟಕಕ್ಕೆ ಆಹಾರವಾಗುವುದು’. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ (ಹುಲ್ಲು) ಹಸುವಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮೀನಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರವು ಮತ್ತೆ ಹೊಲದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕಾಂಶವಾಗಿ ಮರಳುತ್ತದೆ; ಜೇನು ಹುಳುಗಳು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ (Pollination) ಮಾಡಿ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ತರುವ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಪಶು ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ಖರ್ಚು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತರಿಗೆ ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ
-
ದಿನನಿತ್ಯದ ನಗದು ಹರಿವು (Daily Cash Flow): ಕೇವಲ ಬೆಳೆಯಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಆದಾಯ ಬಂದರೆ; ಕೋಳಿ, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಿಂದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ; ಹಾಗೂ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ (ಹಾಲು) ಯಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
-
ನಷ್ಟದ ಅಪಾಯ ಕಡಿತ (Risk Minimization): ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ರಾಗಿ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆ ನಾಶವಾದರೂ, ಹಸು ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ ರೈತರನ್ನು ಬದುಕಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಕವರ್ ಆಗುತ್ತದೆ.
-
ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆ ವೃದ್ಧಿ: ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಜಮೀನಿಗೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ಗುಣ ಸುಧಾರಿಸಿ ಭೂಮಿ ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ರೈತರ ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಲು, ಮೊಟ್ಟೆ, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು
ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಹತೆಯ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಎಕರೆ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ರೈತರೂ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.
-
ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು: ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ‘ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ, ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಹೌಸ್; ಪಶು ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಲ; ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಹಣ್ಣಿನ ಸಸಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಧನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ತೋಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.
ರೈತರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? (ಒಂದು ಎಕರೆ ಜಾಗದ ವಿಂಗಡಣೆ)
ಒಂದು ಎಕರೆ (40 ಗುಂಟೆ) ಜಮೀನನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
-
20 ಗುಂಟೆ: ಪ್ರಧಾನ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳು (ಉದಾ: ರಾಗಿ, ಭತ್ತ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಅಥವಾ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು). ಇದು ಮನೆಯ ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಒಣ ಮೇವಿಗೆ.
-
10 ಗುಂಟೆ: ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ (ಉದಾ: ತೆಂಗು, ಪೇರಲೆ, ನಿಂಬೆ, ನುಗ್ಗೆ, ಟೊಮೆಟೊ, ಮೆಣಸು). ಇದು ವಾರದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ.
-
5 ಗುಂಟೆ: ಬಹು-ವಾರ್ಷಿಕ ಹಸಿರು ಮೇವು (ಸೂಪರ್ ನೇಪಿಯರ್, ಗಿನಿ ಹುಲ್ಲು). ಇದು ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ.
-
3 ಗುಂಟೆ: ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ (ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ) ಮತ್ತು ಅದರ ಬದುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳು.
-
2 ಗುಂಟೆ: ಕೊಟ್ಟಿಗೆ (2-3 ಹಸುಗಳು ಅಥವಾ 10 ಕುರಿಗಳು), ನಾಟಿ ಕೋಳಿಗಳ ಗೂಡು, ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರದ ತೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (Biogas) ಘಟಕ. ತೋಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಬೇಲಿಯಾಗಿ ಹೆಬ್ಬೇವು, ಸಿಲ್ವರ್ ಓಕ್ ಅಥವಾ ಗ್ಲಿರಿಸೀಡಿಯಾ ಮರಗಳು.
ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ (Recycling) ತಂತ್ರ
೧. ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ಗಂಜಲದ ಬಳಕೆ: ಹಸುವಿನ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೊಳೆಯುವ ಗಂಜಲದ ನೀರು ನೇರವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಗಣಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ‘ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಘಟಕ’ಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ, ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಗೆ ಉಚಿತ ಗ್ಯಾಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ‘ಸ್ಲರಿ’ (Slurry) ಯನ್ನು ಎರೆಹುಳು ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡಬಹುದು. ೨. ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ: ಕೃಷಿ ಹೊಂಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಗೂಡು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು (Poultry cum Fish farming) ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ. ಕೋಳಿಯ ಹಿಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಮೀನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೀನಿನ ಆಹಾರದ ಖರ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನಿನ ಹೊಂಡದ ನೀರನ್ನು ತರಕಾರಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಅದು ದ್ರವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೩. ಬದುಗಳ ಸದ್ಬಳಕೆ: ಹೊಲದ ಬದುಗಳು (Borders) ಖಾಲಿ ಬಿಡುವ ಬದಲು, ಅಲ್ಲಿ ಸುಬಾಬುಲ್, ಅಗಸೆ, ಮತ್ತು ನುಗ್ಗೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಇವು ಹಸು ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೇವು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ೪. ಜೇನು ಕೃಷಿ (Apiculture): ತೋಟದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ 2 ಜೇನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪದಿಂದ ಆದಾಯ ಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ತೋಟದಲ್ಲಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಕ್ರಿಯೆ ಚುರುಕಾಗಿ, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಇಳುವರಿ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಗತ್ಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು
ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿಗೆ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂಡವಾಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜ್ಞಾನ (Training) ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK) ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ‘Integrated Farming System’ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಈಗಾಗಲೇ ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತರ ಜಮೀನಿಗೆ (Exposure visit) ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ
-
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಶುರುಮಾಡುವುದು: ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಭಾರಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಹಸು, ಮೀನು, ಕೋಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶುರು ಮಾಡಬಾರದು. ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಫ್ಲಾಪ್ ಆಗಬಹುದು. ಮೊದಲು ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಸುವಿನಿಂದ ಶುರುಮಾಡಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.
-
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರಿಯದಿರುವುದು: ತರಕಾರಿ ಅಥವಾ ನಾಟಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮುನ್ನ, ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆಯೇ (Local Demand) ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
-
ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ: ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ, ಜೇನು ಹುಳುಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ವಿಷ ಸೇರಿ ಮೀನುಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಜೀವಾಮೃತ ಮತ್ತು ಬೇವಿನ ಕಷಾಯದಂತಹ ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್.
ಪದೇಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)
೧. ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಕಡ್ಡಾಯವೇ?
ನೀರು ಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಅಥವಾ ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ಕಡ್ಡಾಯ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಡ್ರಿಪ್ ಅಳವಡಿಸುವುದೇ ಸೂಕ್ತ.
೨. ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಹೌದು. ನಬಾರ್ಡ್ (NABARD) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ‘Comprehensive Agriculture Loan’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರೈತರು ಮಂಡಿಸುವ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಸಾಲವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ.
೩. ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಹೌದು, ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ. ಕುರಿಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಣಿಗೆಯ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಕಾಳು ಕಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉದುರಿದ ಉಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಕೋಳಿಗಳು ಹೆಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ, ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು?
-
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (UAS/UHS), ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ವಲಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ZARS).
-
ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (Krishi Vigyan Kendra – KVK).
-
ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ (RSK).
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು, ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸು, ಕೋಳಿ, ಕುರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದಾಸರಾಗಿದ್ದೇವೆ. “ಎಲ್ಲ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಾರದು” ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವ ಕೃಷಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿಸುವ, ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಈ ‘ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ’ಯೇ ರೈತರ ಭವಿಷ್ಯದ ಏಕೈಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ.
