ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ: ಹಿಂಗಾರು ಬಳಕೆ ಮಾಹಿತಿ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂಗಾರು (Rabi) ಹಂಗಾಮಿನ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬಿರುಸಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಖರೀದಿಗೆ ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಂತೆ ಈ ವರ್ಷವೂ ಡಿಎಪಿ (DAP – Di-ammonium Phosphate) ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆ ರೈತರನ್ನು ಹೈರಾಣಾಗಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ‘ಇಫ್ಕೋ’ (IFFCO) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂದು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2026) ರಾಜ್ಯದ ರೈತರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕರೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 50 ಕೆ.ಜಿ ತೂಕದ ಡಿಎಪಿ ಚೀಲಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೇವಲ 500 ಮಿ.ಲೀ. (ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್) ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ‘ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ’ (Nano DAP) ಮತ್ತು ‘ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ’ವನ್ನು (Nano Urea) ಬಳಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂದಿನಿಂದ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ದ್ರವ ರೂಪದ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು, ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಆಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯವೆಷ್ಟು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ ಎಂದರೇನು?

ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾದ ಉಪಯೋಗ

‘ನ್ಯಾನೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ (Nanotechnology) ಎನ್ನುವುದು ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆವಿಷ್ಕಾರ. ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇಫ್ಕೋ (Indian Farmers Fertiliser Cooperative Limited) ಸಂಸ್ಥೆಯು ದ್ರವ ರೂಪದ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡಿಎಪಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಘನ ರೂಪದ ಹರಳುಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕೇವಲ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಕರಗದೆ ಉಳಿದು ಮಣ್ಣನ್ನು ಆಮ್ಲೀಯವಾಗಿ (Acidic) ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ರಂಜಕದ ಕಣಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿ (ನ್ಯಾನೋ ಮೀಟರ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ) ವಿಭಜಿಸಿ ದ್ರವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಗಿಡಗಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದಾಗ, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳ (Stomata) ಮೂಲಕ ಇದು ಶೇ. 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಗಿಡದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ರೈತರಿಗೆ ಆಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯವೆಷ್ಟು?

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚೀಲ (50 ಕೆ.ಜಿ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡಿಎಪಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬೆಲೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸೇರಿಯೂ ಕನಿಷ್ಠ ₹1,350 ರೂಪಾಯಿ ಇದೆ. ಅದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ಕೇವಲ 500 ಮಿ.ಲೀ (ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್) ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಬಾಟಲಿಯ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ ₹600 ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ, ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹750 ರೂಪಾಯಿಗಳ ನೇರ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೂರಿಯಾ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಒಂದು ಚೀಲ ಯೂರಿಯಾ ಬೆಲೆ ₹266 ರಷ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಬಾಟಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ ಕೇವಲ ₹225 ಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 50 ಕೆ.ಜಿ ಭಾರದ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ತಗಲುವ ಆಟೋ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಮಾಲಿ ವೆಚ್ಚ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ನ್ಯಾನೋ ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೈಕ್ ಮೇಲೆಯೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು.

ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಬಳಸುವ ನಿಖರ ವಿಧಾನ

ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಡಲೆ, ಬಿಳಿಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿಯನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.ಹಂತ 1: ಬೀಜೋಪಚಾರ (Seed Treatment) ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ, ಪ್ರತಿ 1 ಕಿಲೋ ಗ್ರಾಂ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಕ್ಕೆ 3 ರಿಂದ 5 ಮಿ.ಲೀ. ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ದ್ರವವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು. ಆನಂತರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ, ನಂತರ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆ (Germination) ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಹಂತ 2: ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಿಂಪರಣೆ (Foliar Spray) ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 25 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ (ಬೆಳೆಯು ಮರಿ ಕೊಂಬೆ ಒಡೆಯುವ ಅಥವಾ ಹೂ ಬಿಡುವ ಮುನ್ನಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ), ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗೆ 2 ರಿಂದ 4 ಮಿ.ಲೀ. ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ದ್ರವವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ, ಕೈ ಪಂಪ್ (Knapsack Sprayer) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಂಪ್ ಮೂಲಕ ಗಿಡಗಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಎಕರೆಗೆ ಸುಮಾರು 125 ರಿಂದ 150 ಲೀಟರ್ ದ್ರಾವಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಎಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒದ್ದೆಯಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯ

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ರೈತರು ಮೇಲುಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಎರಚುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಬೆಳೆಯು 35-40 ದಿನಗಳ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವಾಗ (ಗೊನೆ ಕಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟುವ ಹಂತ), ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ 2 ರಿಂದ 4 ಮಿ.ಲೀ. ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ 15 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಾರದು, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ 10 ರಿಂದ 15 ದಿನಗಳ ಅಂತರವಿರಬೇಕು.

ರೈತರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

ಬಳಕೆಯ ಮುನ್ನ ರೈತರ ಗಮನಕ್ಕೆ

ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು.

ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಲುಕಬೇಕು (Shake well before use).
ಕಳೆನಾಶಕಗಳ (Weedicides) ಜೊತೆ ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಾರದು. ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಯುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಸಿಂಪರಣೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಇಬ್ಬನಿ ಹೋದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಯ ಬಳಿಕ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಬಿರು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ದ್ರಾವಣ ಬೇಗನೆ ಆವಿಯಾಗಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಳೆ ಬರುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದ್ದರೆ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಳೆ ಬರಬಾರದು.
ಕೀಟನಾಶಕಗಳು (Insecticides) ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳ (Fungicides) ಜೊತೆ ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಒಂದು ಬಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು (Compatibility test), ಅದು ಒಡೆಯದಿದ್ದರೆ (ಹಾಲು ಒಡೆದಂತೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ) ಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ರೈತರು ಕೇವಲ ಇಂದಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ನಾಳೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸುರಿಯುವುದರಿಂದ ಎರೆಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮಿತ್ರ ಜೀವಾಣುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳು ಬರಡಾಗುತ್ತಿವೆ. ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕದೆ ನೇರವಾಗಿ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಸೇರಿ ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಮೇಲಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಸಾವಯವ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಡ್ರೋನ್ (Kisan Drone) ಮೂಲಕವೂ ಈ ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬಹುದು.

ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು (RSK), ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು (PACS), ಇಫ್ಕೋ ಬಜಾರ್ (IFFCO Bazar) ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಖಾಸಗಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಐಡಿಯನ್ನು (FRUITS ID) ನೀಡಿ ಪಿಓಎಸ್ (POS) ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ அதிக ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಜಗದ ನಿಯಮ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಆನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಕಾಲ ಬಂತು, ಈಗ ‘ನ್ಯಾನೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ದ ಯುಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲಿಯ ದ್ರವದಿಂದ ಮೂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ನಂಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಇದರ ಅದ್ಭುತ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ. ಈ ಬಾರಿಯ ಹಿಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾದರೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ‘ನ್ಯಾನೋ ಡಿಎಪಿ’ ಮತ್ತು ‘ನ್ಯಾನೋ ಯೂರಿಯಾ’ವನ್ನು ಬಳಸಿ ನೋಡಿ. ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಗಿಡಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ನೀವೇ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣುವಿರಿ. ಇಂದೇ ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ನ್ಯಾನೋ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯತ್ತ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಿ.