ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು SNF ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ದೈನಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟರೂ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನಗದು ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕೆಎಂಎಫ್ (KMF – Karnataka Milk Federation) ಅಧೀನದ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ (ಡೇರಿಗಳಿಗೆ) ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಡೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಬಿಲ್ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ ರೈತರಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲೆನೋವು ತರುವ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಹಾಲಿನ ‘ಫ್ಯಾಟ್’ (FAT – ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ) ಮತ್ತು ‘ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್’ (SNF – Solid Not Fat / ಕೊಬ್ಬೇತರ ಘನಾಂಶ). ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಡೇರಿಯವರು ಹಾಲನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಸುವಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮೇವು ಹಾಕಿದರೂ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕ ರೈತರ ಅಳಲು. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣಗಳೇನು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಶುಪಾಲನಾ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ.

ಫ್ಯಾಟ್ (FAT) ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ (SNF) ಎಂದರೇನು?

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 87% ರಷ್ಟು ನೀರು ಇರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ 13% ರಷ್ಟು ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ (Total Solids). ಈ ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

ಫ್ಯಾಟ್ (FAT – ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ): ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಡ್ಡಿನ ಅಂಶವೇ ಫ್ಯಾಟ್. ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 3.5% ರಿಂದ 4.5% ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳಲ್ಲಿ 6% ರಿಂದ 8% ವರೆಗೆ ಫ್ಯಾಟ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸಲು ಈ ಅಂಶವೇ ಆಧಾರ.
ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ (SNF – ಕೊಬ್ಬೇತರ ಘನಾಂಶ): ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ (ಕ್ಯಾಸಿನ್), ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ (ಹಾಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ), ವಿಟಮಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಾಂಶಗಳ (ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ರಂಜಕ) ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವೇ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್. ಕೆಎಂಎಫ್ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3.5 ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು 8.5 ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಇರಲೇಬೇಕು.

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

ರೈತರು ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಏಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು:

ಅಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ: ಕೇವಲ ಒಣ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಹಸಿರು ಮೇವು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು) ತಿನಿಸುವುದರಿಂದ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
ನೀರು ಬೆರೆಸುವುದು: ಹಾಲಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವಾಗ ನೀರು ಬೆರೆತರೆ, ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಎರಡೂ ದಿಢೀರನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
ತಳಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಎಚ್.ಎಫ್ (HF – Holstein Friesian) ತಳಿಯ ಹಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ನೀಡಿದರೂ, ಅವುಗಳ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಜರ್ಸಿ (Jersey) ಅಥವಾ ದೇಸಿ ಹಸುಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ: ಬೆಳಗಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಸಂಜೆಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. तसेच ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಅಂತರ (ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ನಡುವೆ) ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು (12-12 ಗಂಟೆ).
ಹವಾಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ: ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲು ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಚಳಿಯಿಂದ ಹಸುಗಳು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ (Stress) ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡು ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಶೇಕಡಾ 60 ರಷ್ಟು ಅದು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಸುಗಳಿಗೆ ‘ಸಮಗ್ರ ಮಿಶ್ರಿತ ಆಹಾರ’ (TMR – Total Mixed Ration) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

1. ಒಣ ಮೇವು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಮೇವಿನ ಅನುಪಾತ

ಹಸುಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಹಸಿರು ಮೇವು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಒಣ ಮೇವು ನೀಡಬಾರದು. ಹಸುವಿನ ಜೀರ್ಣಾಶಯವು (Rumen) ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾರಿನಾಂಶ (Fibre) ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಹಸುವಿಗೆ ಅದರ ದೇಹದ ತೂಕಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 15 ರಿಂದ 20 ಕೆ.ಜಿ ಹಸಿರು ಮೇವು (ನೇಪಿಯರ್, ಗಿನಿ ಹುಲ್ಲು, ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ, ರಾಗಿ ಹುಲ್ಲು) ನೀಡಬೇಕು.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 4 ರಿಂದ 5 ಕೆ.ಜಿ ಒಣ ಹುಲ್ಲು (ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲು, ರಾಗಿ ದಂಟು, ಗೋಧಿ ಹೊಟ್ಟು) ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಒಣ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ (Chaff cutter) ಹಸಿರು ಮೇವಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ನೀಡಿದರೆ, ಹಸುವಿನ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ (FAT) ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

2. ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಮೇವು (Leguminous Fodder)

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಹಸಿರು ಮೇವು ರಾಮಬಾಣ. ಕುದುರೆ ಮೆಂತೆ (Lucerne / Alfalfa), ಬರ್ಸೀಮ್ (Berseem), ಅಲಸಂದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲೋಸ್ಯಾಂತಸ್‌ನಂತಹ ದ್ವಿದಳ ಮೇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಕನಿಷ್ಠ 20% ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಿದಳ ಮೇವನ್ನು ಬೆಳೆಯಬೇಕು.

3. ಸಮತೋಲಿತ ಪಶು ಆಹಾರ (Concentrate Feed)

ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂಡಿ ಅಥವಾ ಪಶು ಆಹಾರ (ನಂದಿನಿ/ಇತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್) ಅತಿ ಮುಖ್ಯ.

ಕೇವಲ ಹಸುವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ 1 ರಿಂದ 1.5 ಕೆ.ಜಿ ಪಶು ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು.
ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿ 1 ಲೀಟರ್ ಹಾಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 400 ಗ್ರಾಂ ಪಶು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹಸು 10 ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, 10 x 400g = 4 ಕೆ.ಜಿ + ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ 1.5 ಕೆ.ಜಿ = ಒಟ್ಟು 5.5 ಕೆ.ಜಿ ಪಶು ಆಹಾರ ಬೇಕು).
ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಹಿಂಡಿ, ಹತ್ತಿ ಬೀಜದ ಹಿಂಡಿ, ಅಥವಾ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟ್ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಬೈಪಾಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಬೈಪಾಸ್ ಫ್ಯಾಟ್ (Bypass Protein/Fat)

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು (ದಿನಕ್ಕೆ 15-20 ಲೀಟರ್) ನೀಡುವ ಎಚ್.ಎಫ್ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ‘ಬೈಪಾಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್’ ಮತ್ತು ‘ಬೈಪಾಸ್ ಫ್ಯಾಟ್’ ಪೌಡರ್‌ಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 50-100 ಗ್ರಾಂ ನಂತೆ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅವು ಜೀರ್ಣಾಶಯದಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗದೆ ನೇರವಾಗಿ ಕರುಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಜಿಡ್ಡಿನಾಂಶ ಎರಡೂ ದಿಢೀರನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಖನಿಜ ಮಿಶ್ರಣ (Mineral Mixture) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಕೊರತೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರತಿ ಹಸುವಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ 50 ಗ್ರಾಂ ‘ಮಿನರಲ್ ಮಿಕ್ಸ್ಚರ್’ (Mineral Mixture) ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಗ್ರಾಂ ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಹಸುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಲಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

6. ಅಜೋಲ್ಲಾ (Azolla) ಬಳಕೆ

ಅಜೋಲ್ಲಾ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಜಲಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 25-30 ರಷ್ಟು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್ ಬಳಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಜೋಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿದಿನ 1-2 ಕೆ.ಜಿ ಅಜೋಲ್ಲಾವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ನೀಡಿದರೆ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಖರ್ಚು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಇಂತಹ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸಲಹೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಹಾಲು ಕರೆಯುವಾಗ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ತಂತ್ರಗಳು

ಆಹಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ವಿಧಾನವೂ ಫ್ಯಾಟ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಲು ಕರೆಯುವಿಕೆ (Complete Milking): ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಬರುವ ಮೊದಲ ಧಾರೆಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟ್ ಕೇವಲ 1-2% ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಕಡೆಗೆ ಬರುವ (Last stripped milk) ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಮಾಣ 7-9% ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ! ಆದ್ದರಿಂದ ಹಸುವು ಬಾಣಟ್ಟಿದ 5-7 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಲನ್ನು ಕರೆದು ಮುಗಿಸಬೇಕು. ಕೆಚ್ಚಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಲನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೂ ನಿಮಗೆ ಫ್ಯಾಟ್ ಲಾಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಹಸುವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದು ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಿದರೆ, ‘ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್’ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸ್ರವಿಸಿ ಹಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಜಂತುಹುಳು ನಿವಾರಣೆ (Deworming)

ರೈತರು ಹಸುವಿಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ನೀಡಿದರೂ, ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜಂತುಹುಳುಗಳಿದ್ದರೆ (Worms), ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಹುಳುಗಳೇ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಸು ಸಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 3 ರಿಂದ 4 ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶುವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಜಂತುಹುಳು ನಿವಾರಕ (Deworming) ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು.

ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಾಭವು ರೈತನ ಶ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಫ್ ಹೆಚ್ಚಳವೆಂದರೆ ಹಾಲಿನ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಲಾಭ. ಆಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವು ಹಸುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ, ತಳಿ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಖಚಿತ ಫಲಿತಾಂಶ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಗಳ ಭರವಸೆಯ ಬದಲು ಪಶುವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.