ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ ಕಡಲೆ ಬೆಳೆ: ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಬೀಜೋಪಚಾರ, ಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ, ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಗಾರು (ರಬಿ) ಹಂಗಾಮಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ‘ಕಡಲೆ’ (Bengal Gram / Chickpea) ಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಕಡಲೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಡಲೆ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ 2026ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ರೈತರು ಕಡಲೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೀಜೋಪಚಾರ, ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕಡಲೆ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ

ಕಡಲೆ ಬೆಳೆಯು ಎರೆ ಮಣ್ಣು (Black Cotton Soil) ಅಥವಾ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ (20 ರಿಂದ 25 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್) ಮತ್ತು ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟುವ, ಒಣಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣ ಕಡಲೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಮಣ್ಣಿನ ರಸಸಾರ (pH) 6.0 ರಿಂದ 8.0 ರ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೆ ಬೆಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಲಾಭದಾಯಕ ಸುಧಾರಿತ ಕಡಲೆ ತಳಿಗಳು

ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ ಎರಡೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ:

• ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ-1 (Annigeri-1): ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ತಳಿ. 100 ರಿಂದ 110 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟಾವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೊರಗು ರೋಗವನ್ನು (Wilt disease) ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

• ಜೆ.ಜಿ-11 (JG-11): ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ತಳಿಯಾಗಿದೆ (95-100 ದಿನಗಳು). ಕಾಳುಗಳು ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೊರಗು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಜಾಕಿ-9218 (JAKI-9218): ದಪ್ಪ ಕಾಳಿನ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

• ಬಿ.ಜಿ.ಡಿ-103 (BGD-103) ಮತ್ತು ಕೆಬಿಜಿ-1: ಇವು ಕೂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಯ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೀಜದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಬೀಜೋಪಚಾರ (Seed Treatment)

ಕಡಲೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಎದುರಿಸುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ‘ಸೊರಗು ರೋಗ’ (Fusarium wilt). ಬಿತ್ತಿದ ಕಾಳುಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಥವಾ ಹೂ ಬಿಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳು ಒಣಗಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೀಜೋಪಚಾರ ಅತ್ಯಂತ ಕಡ್ಡಾಯ.

ಬೀಜೋಪಚಾರದ ವಿಧಾನ: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಒಂದು ಕೆ.ಜಿ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಕ್ಕೆ 2 ಗ್ರಾಂ ಕ್ಯಾಪ್ಟಾನ್ (Captan) ಅಥವಾ 2 ಗ್ರಾಂ ಥೈರಮ್ (Thiram) ಅಥವಾ 4 ಗ್ರಾಂ ಟ್ರೈಕೋಡರ್ಮಾ ವಿರಿಡೆ (Trichoderma viride – ಜೈವಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ) ಬೆರೆಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕದಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿದ ನಂತರ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾದ ‘ರೈಜೋಬಿಯಂ’ (Rhizobium) ಮತ್ತು ‘ರಂಜಕ ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಾಣು’ (PSB – Phosphorous Solubilizing Bacteria) ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕೆ.ಜಿ ಬೀಜಕ್ಕೆ ತಲಾ 10 ಗ್ರಾಂ ನಂತೆ ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಸವರಿ, ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಕಡಲೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮೊದಲ ವಾರದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ಎರಡನೇ ವಾರದವರೆಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ. ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬವಾದಷ್ಟೂ ಗಿಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿ, ಕಾಯಿ ಕೊರಕದ ಭಾದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 20 ರಿಂದ 25 ಕೆ.ಜಿ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ (ದಪ್ಪ ಕಾಳಿನ ತಳಿಯಾದರೆ 30 ಕೆ.ಜಿ ವರೆಗೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು). ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ 30 ಸೆ.ಮೀ (1 ಅಡಿ) ಮತ್ತು ಗಿಡದಿಂದ ಗಿಡಕ್ಕೆ 10 ಸೆ.ಮೀ ಅಂತರ ಇರುವಂತೆ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಸಹಾಯದಿಂದ 3 ರಿಂದ 4 ಇಂಚು ಆಳದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಕಡಲೆ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾರಜನಕದ (Nitrogen) ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಂಟುಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

• ರಸಗೊಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣ: ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 10 ಕೆ.ಜಿ ಸಾರಜನಕ, 20 ಕೆ.ಜಿ ರಂಜಕ (Phosphorus), ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ 10 ಕೆ.ಜಿ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಒದಗಿಸುವ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಲಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ಸುಮಾರು 1 ಚೀಲ ಡಿಎಪಿ – DAP ಹಾಕಬಹುದು). ಸಾರಜನಕದ (ಯೂರಿಯಾ) ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಗಿಡ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಹೂವು ಮತ್ತು ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

• ಕಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಪೆಂಡಿಮಿಥಾಲಿನ್ (Pendimethalin 30% EC) ಎಂಬ ಕಳೆನಾಶಕವನ್ನು ಒಂದು ಲೀಟರ್ ನಂತೆ 200 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಗಿಡ ಬೆಳೆದ 25 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಎಡೆಕುಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಗಾಳಿಯಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ನೀರಾವರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಕಡಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಬೆಳೆ. ಆದರೆ ರೈತರ ಬಳಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಎರಡು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು:

1. ಹೂ ಬಿಡುವ ಹಂತ (ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 35-40 ದಿನಗಳ ನಂತರ).

2. ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟುವ ಹಂತ ಅಥವಾ ಕಾಳು ತುಂಬುವ ಹಂತ (ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 65-70 ದಿನಗಳ ನಂತರ). ಈ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಾದರೆ ಹೂವು ಉದುರುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳು ಜೊಳ್ಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

ಕಾಯಿ ಕೊರಕ ಕೀಟ (Pod Borer) ನಿರ್ವಹಣೆ – ರೈತರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು

ಕಡಲೆ ಬೆಳೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ಹೆಲಿಕೋವರ್ಪಾ ಆರ್ಮಿಜೆರಾ (Helicoverpa armigera) ಎಂಬ ಕಾಯಿ ಕೊರಕ. ಈ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಹುಳು ಮೊದಲು ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ನಂತರ ಹೂವು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ (IPM):

• ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 20 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎಕರೆಗೆ 4-5 ಮೋಹಕ ಬಲೆಗಳನ್ನು (Pheromone traps) ಅಳವಡಿಸಿ ಕೀಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕು.

• ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕುಳಿತು ಹುಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಎಕರೆಗೆ 10-15 ಕಡೆ ಪಕ್ಷಿ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು (Bird perches / ಟಿ-ಆಕಾರದ ಕೋಲುಗಳು) ನೆಡಬೇಕು.

• ಹೂ ಬಿಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ 5% ಬೇವಿನ ಬೀಜದ ಕಷಾಯ (NSKE) ಅಥವಾ ಅಜಾಡಿರಾಕ್ಟಿನ್ (Azadirachtin) ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಕೀಟದ ಬಾಧೆ ಮಿತಿಮೀರಿದರೆ (ಒಂದು ಗಿಡಕ್ಕೆ 2-3 ಹುಳುಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ) ತಕ್ಷಣವೇ ಕ್ವಿನಾಲ್ ಫಾಸ್ (Quinalphos) 2 ಮಿ.ಲೀ ಅಥವಾ ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೋಯೇಟ್ (Emamectin benzoate) 0.5 ಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.

ಮುಕ್ತಾಯ

ಕಡಲೆಯು ರೈತರ ಕೈಹಿಡಿಯುವ ಭರವಸೆಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ತಳಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಕಡ್ಡಾಯ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 6 ರಿಂದ 8 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ವರೆಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೈತರು ಕಡಲೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸಲಿ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೆ ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ (KVK) ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮರೆಯದಿರಿ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ: ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ.