ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ವಿನಾಶಕಾರಿ ‘ಸೈನಿಕ ಹುಳು’ (Fall Armyworm) ಬಾಧೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ (ಗೋವಿನಜೋಳ) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದಾವಣಗೆರೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಹಾವೇರಿ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಗಾರರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶತ್ರು ಎಂದರೆ ‘ಫಾಲ್ ಆರ್ಮಿವರ್ಮ್’ (Fall Armyworm) ಅಥವಾ ‘ಲಷ್ಕರಿ ಹುಳು’ / ‘ಸೈನಿಕ ಹುಳು’. ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಈ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕೀಟವು 2018ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ರೈತರಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಿರುಸಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.

ಏನಿದು ಸೈನಿಕ ಹುಳು (Fall Armyworm)?

ಸೈನಿಕ ಹುಳು (Spodoptera frugiperda) ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಪತಂಗದ ಮರಿಯಾಗಿದೆ (Larva). ಈ ಕೀಟದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವೆಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೋಳ, ಕಬ್ಬು, ಭತ್ತ, ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ ತಿಂದು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ. ಈ ಹುಳುವು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾರಿಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪತಂಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಜಮೀನಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ, ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಗಾಳಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಜೀವನ ಚಕ್ರ

ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಜೀವನ ಚಕ್ರವು ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 30 ರಿಂದ 40 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿವೆ:

1. ಮೊಟ್ಟೆ ಹಂತ (Egg): ಹೆಣ್ಣು ಪತಂಗವು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪತಂಗವು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 1000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಬಲ್ಲದು. ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದೇಹದ ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.

2. ಮರಿ ಹುಳು (Larva): 3 ರಿಂದ 5 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಸಣ್ಣ ಮರಿ ಹುಳುಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಹಂತ. ಇವು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಳಿಯನ್ನು ತಿಂದು 14 ರಿಂದ 20 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತವೆ.

3. ಕೋಶಾವಸ್ಥೆ (Pupa): ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಹುಳುವು ಜಮೀನಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ 8 ರಿಂದ 9 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ.

4. ಪತಂಗ (Adult Moth): ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪತಂಗವಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಇದು, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಹಾರಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ತೆರಳಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೈನಿಕ ಹುಳು ಬಾಧೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕೀಟದ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸುವುದು ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ.

• ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ: ಸಣ್ಣ ಮರಿ ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಗಳ ಹಸಿರನ್ನು (ಪತ್ರಹರಿತ್ತು) ಕೆರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ತೆಳುವಾದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಗೆರೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

• ಎರಡನೇ ಹಂತ: ಹುಳುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾದಂತೆ, ಎಲೆಗಳನ್ನು ತೂತು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

• ತೀವ್ರ ಹಂತ: ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಹುಳುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಸುಳಿಯ (Whorl) ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸುಳಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಎಳೆಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಂದು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಹುಳು ತಿಂದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಹೊಟ್ಟಿನಂತಹ (Sawdust like) ಮಲದ ವಿಸರ್ಜನೆ (Frass) ಗುಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೀಟಬಾಧೆ ತೀವ್ರವಾದರೆ ಇಡೀ ಗಿಡವು ಒಣಗಿ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ತೆನೆ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ (Integrated Pest Management – IPM)

ಸೈನಿಕ ಹುಳುವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ಬೇಗನೆ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (Resistance) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರು ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಈ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃಷಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬೆಳೆ ರೋಗಗಳು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ.

1. ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ (Cultural Control)

• ಆಳವಾದ ಉಳುಮೆ: ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಮೀನನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಕೀಟದ ಕೋಶಗಳು (Pupae) ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

• ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ: ಒಂದೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲ ರೈತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಒಂದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿ ಅವುಗಳ ಸಂತತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

• ಬದುವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಜಮೀನಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.

• ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಕ್ರಾಪ್ (Trap Crop): ಜಮೀನಿನ ಸುತ್ತಲೂ 3-4 ಸಾಲು ನೇಪಿಯರ್ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಗಿನಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಪತಂಗಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಇಡುತ್ತವೆ, ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

2. ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (Mechanical Control)

• ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 15-20 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಿ, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕಿತ್ತು ಜಜ್ಜಿ ನಾಶಪಡಿಸಬೇಕು.

• ಪಕ್ಷಿ ಆಕರ್ಷಕಗಳು (Bird Perches): ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 10-15 ‘T’ ಆಕಾರದ ಮರದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗೂಬೆ, ಕಾಗೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀಟಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬಂದು ಕುಳಿತು, ಹುಳುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

• ಮೋಹಕ ಬಲೆಗಳು (Pheromone Traps): ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 4-5 ಫಿರೋಮೋನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು (ಸ್ವಾಲ್-ಲ್ಯೂರ್) ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಕೀಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

3. ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (Biological Control)

ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ಜೈವಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.

• ಟ್ರೈಕೋಗ್ರಾಮಾ ಪ್ರಿಟಿಯೋಸಮ್ (Trichogramma pretiosum) ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಕೀಟದ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 15 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎಕರೆಗೆ 20,000 ದಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇವು ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

• ಬೇವಿನ ಬೀಜದ ಕಷಾಯ ಶೇ.5 ರಷ್ಟು (NSKE 5%) ಅಥವಾ ಅಜಾಡಿರೆಕ್ಟಿನ್ (Azadirachtin 1500 ppm) 5 ಎಂ.ಎಲ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 15-20 ದಿನಗಳ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಹುಳುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬರುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

4. ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (Chemical Control)

ಬಾಧೆ ಮಿತಿಮೀರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

• ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೊಯೇಟ್ 5% SG (Emamectin Benzoate): 0.4 ಗ್ರಾಂ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ.

• ಸ್ಪಿನೆಟೋರಾಮ್ 11.7% SC (Spinetoram): 0.5 ಎಂ.ಎಲ್ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ.

• ಕ್ಲೋರಾಂಟ್ರಾನಿಲಿಪ್ರೋಲ್ 18.5% SC (Chlorantraniliprole): 0.4 ಎಂ.ಎಲ್ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಹುಳು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಔಷಧಿಯ ದ್ರಾವಣವು ನೇರವಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ‘ಸುಳಿ’ಯ (Whorl) ಒಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪ್ರೇಯರ್‌ನ ನಾಜಲ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ರೈತರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮಾಸ್ಕ್, ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.

ಮುಕ್ತಾಯ

ಸೈನಿಕ ಹುಳುವು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ರೈತರು ಆತಂಕಪಡುವ ಬದಲು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಜಮೀನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೀಟದ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಿ, ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕೀಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK) ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆ ರೋಗಗಳು ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಸೈನಿಕ ಹುಳು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಹುಳು ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು?

ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮವಾದ ರಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಖಚಿತ ಗುರುತಿಗೆ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಸೈನಿಕ ಹುಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಹೊಲದ ನಿಯಮಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ. ನೋಂದಾಯಿತ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್ ಹಾಗೂ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ: ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ.