ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ ಮೇವು: ಮಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ ಹಸಿರು ಮೇವು ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ರೈತರಿಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮೇವಿನ ಲಭ್ಯತೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ ಮೇವು (Hydroponic Green Fodder) ಎಂಬ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಸಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮೇವು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಶು ಆಹಾರದ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಹಸು ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪಶುವೈದ್ಯ ಅಥವಾ ಪಶು ಪೋಷಣಾ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ ಮೇವು ಎಂದರೇನು?

ಸಮರ್ಪಕ ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಟ್ರೇಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆ ಬರಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ ಮೇವು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ಚಿಗುರು, ಬೇರು ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಭಾಗಗಳು ಮ್ಯಾಟ್‌ನಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ICAR ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮೇವು ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವು ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ತಾಪಮಾನ, ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ಯಾವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಬೇಕು?

• ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಧಾನ್ಯ ಬೀಜ
• ನೀರಿನ ಹೊರಹರಿವಿಗೆ ರಂಧ್ರ ಇರುವ ಆಹಾರ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಟ್ರೇಗಳು
• ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರು, ನೆರಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಸಂಚಾರ ಇರುವ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ರ್ಯಾಕ್
• ತಟ್ಟೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ದಾಖಲಾತಿಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕ

ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಸಿ ಉಪಚರಿಸಿದ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪಶುಮೇವಿಗೆ ಬಳಸಬೇಡಿ. ತಾಜಾ, ಹುಳುಕಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಕಲುಷಿತವಾಗದ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಿಂದ ಹಸಿರು ಮೇವು ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ

1. ದಿನ 1: ಬೀಜವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕಸ ತೆಗೆದು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಿರಿ. ನೆನೆಸುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಬೀಜದ ತಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿ.
2. ದಿನ 2: ನೆನೆಸಿದ ಬೀಜವನ್ನು ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಗುಡ್ಡೆ ಮಾಡದೇ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿ.
3. ದಿನ 3–5: ಮೊಳಕೆ ಬೆಳೆವಂತೆ ಅಗತ್ಯ ತೇವಾಂಶ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿ. ನೀರು ನಿಂತು ಕೊಳೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಇಡಿ.
4. ಸುಮಾರು ದಿನ 6–8: ಮೊಳಕೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಚಿಗುರು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ICAR ಗೋವಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 90 × 32 ಸೆಂ.ಮೀ. ಟ್ರೇಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ನೀವು ಬಳಸುವ ಟ್ರೇ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಬೀಜ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ.

ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ತಡೆಯುವ ನಿಯಮಗಳು

ಟ್ರೇಗಳು, ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅತಿಯಾದ ತೇವಾಂಶ, ನಿಂತ ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬೆಳೆಯುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ದುರ್ವಾಸನೆ, ಅಸಹಜ ಕಪ್ಪು/ಬೂದು ಮಚ್ಚೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳೆ ಕಂಡುಬಂದ ಮೇವನ್ನು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಡಿ. ಮೊಳಕೆಯ ಸಹಜ ಬಿಳಿ ಬೇರುರೋಮ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಶುವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿ.

ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಮೇವು ನೀಡಬೇಕು?

ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ ಮೇವು ಒಂದನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಪಶುವಿನ ತೂಕ, ವಯಸ್ಸು, ಹಾಲು ನೀಡುವ ಹಂತ ಹಾಗೂ ಈಗಾಗಲೇ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಒಣಮೇವು, ಹಸಿರು ಮೇವು, ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಪಶು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಮಿಶ್ರಣ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೈನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (NDDB) ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಮೇವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಚಯಿಸಿ. ತಾಜಾ ನೀರು ಸದಾ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿ.

ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಗೆ ಹಾಕಬೇಕು?

ಒಂದು ವಾರದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಬೀಜದ ತೂಕ, ಬೆಲೆ, ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಯ, ಟ್ರೇ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬಂದ ತಾಜಾ ಮೇವಿನ ತೂಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ. ತಾಜಾ ಮೇವಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಕೇವಲ ತೂಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಣಮೇವಿನೊಂದಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಪೋಷಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಒಣ ಪದಾರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಘಟಕದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮುನ್ನ ರೈತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ರೈತರಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ

• ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಟ್ರೇ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬೀಜ ಬಳಸಿದ್ದೀರಾ?
• ಮೇವು ದುರ್ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೇ?
• ಪಶುವಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಒಣಮೇವು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆಯೇ?
• ನಿಮ್ಮ ವೆಚ್ಚದ ನಿಖರ ದಾಖಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೀರಾ?

ಅಧಿಕೃತ ಸಂಶೋಧನಾ ಮೂಲಗಳು

• ICAR: Hydroponics Green Fodder Feeding Technology
• ICAR-NIANP ಬೆಂಗಳೂರು: ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ ಮೇವು ಪರಿಹಾರ
• NDDB: ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ

ಸಂಬಂಧಿತ ರೈತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು

• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇವು ನಿರ್ವಹಣೆ
• ರಾಗಿ ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ