ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಹುಳು (Fall Armyworm) ಬಾಧೆ ರೈತರಿಗೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಕೀಟ ಸಮಸ್ಯೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳು, ಗಿಡದ ಸುಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿದ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಹುಳಿನ ಮಲದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ತುರ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವುದು ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ.
ರೈತರು ಬೆಳೆಯ ಹಂತ, ಬಾಧೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಕೀಟಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದಿತ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಬಲ್ ಸೂಚನೆ ಪಾಲಿಸಿ.
ಸೈನಿಕ ಹುಳು (Fall Armyworm) ಎಂದರೇನು? ಅದು ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ?
ಸೈನಿಕ ಹುಳು ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೀಟವಾಗಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಪತಂಗ (Moth) ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ 1000 ರಿಂದ 2000 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿ ಹುಳುಗಳು ಸೈನ್ಯದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಮೀನಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಳಿಯನ್ನು (Whorl) ತಿಂದು ನಾಶಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸೈನಿಕ ಹುಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕೀಟವು ಕೇವಲ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಗಿ, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೂ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪತಂಗಗಳು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಗೆ 100 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಹರಡುವ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.
ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆಯನ್ನು ರೈತರು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ರೈತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಬೆಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕೀಟದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
-
ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಮಚ್ಚೆಗಳು: ಮೊದಲನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮರಿ ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಯ ಹಸಿರು ಭಾಗವನ್ನು ಕೆರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಗದದಂತಹ ತೆಳುವಾದ ಬಿಳಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಚ್ಚೆಗಳು (Papery white spots) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
-
ರಂಧ್ರಗಳಾದ ಎಲೆಗಳು: ಹುಳುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾದಂತೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಂಚಿನಿಂದ ತಿನ್ನಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಹರಿದುಹೋದಂತೆ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರಂಧ್ರಗಳಾಗಿರುವಂತೆ (Ragged appearance) ಕಾಣುತ್ತವೆ.
-
ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಲದ್ದಿ (Excreta): ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಹುಳುಗಳು ಗಿಡದ ಸುಳಿಯ (Whorl) ಒಳಗೆ ಕುಳಿತು ಹಗಲಿರುಳು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೇ ಮರದ ಪುಡಿಯಂತಹ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಲದ್ದಿಯನ್ನು (ಫ್ರಾಸ್) ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಈ ಲದ್ದಿ ಕಂಡರೆ ಅದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಸೈನಿಕ ಹುಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ‘ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ’ (IPM) ಕ್ರಮಗಳು
ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕೀಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯ ವಾತಾವರಣವಿರುವುದರಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ಔಷಧವೂ ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರು ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು:
1. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಕ್ರಮಗಳು (Cultural & Mechanical Methods)
-
ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ನಾಶ: ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವಾಗ ಎಲೆಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮರಿ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕಿತ್ತು ಜಜ್ಜಿ ನಾಶಪಡಿಸಬೇಕು.
-
ಮರಳು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಬಳಕೆ: ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶುದ್ಧವಾದ ಮರಳು (Sand) ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣವನ್ನು (Lime) 9:1 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ಆ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಸುಳಿಯೊಳಗೆ (ಚಿಕ್ಕ ಗಿಡಗಳಿದ್ದಾಗ) ಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಹುಳುವಿನ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಗಾಯವಾಗಿ ಅವು ಸಾಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
-
ವಿಷಬಾಧೆ ಅನ್ನದ ಉಂಡೆ (Poison Bait): ದೊಡ್ಡ ಹುಳುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, 10 ಕೆ.ಜಿ ಅಕ್ಕಿ ತೌಡು (Rice bran), 2 ಕೆ.ಜಿ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು 250 ಗ್ರಾಂ ಥಯೋಡಿಕಾರ್ಬ್ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಗಿಡದ ಸುಳಿಯೊಳಗೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಹುಳುಗಳು ಇದನ್ನು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ತಿಂದು ಸಾಯುತ್ತವೆ.
2. ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು (Biological Control)
ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ, ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 15 ರಿಂದ 20 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು (Neem Oil) ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. 10 ಸಾವಿರ ಪಿಪಿಎಂ (10000 PPM) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು 2 ರಿಂದ 3 ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಗಿಡದ ಸುಳಿಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆ ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹುಳುಗಳು ಎಲೆ ತಿನ್ನದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 10 ರಂತೆ ಮೋಹಕ ಬಲೆಗಳನ್ನು (Pheromone traps) ಅಳವಡಿಸಿದರೆ ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ.
3. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಸಿಂಪಡಣೆ (Chemical Control) – ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಶಿಫಾರಸು
ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ಮಿತಿಮೀರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು:
-
ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೊಯೇಟ್ (Emamectin Benzoate 5% SG): 0.4 ಗ್ರಾಂ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.
-
ಸ್ಪೈನೋಸ್ಯಾಡ್ (Spinosad 45% SC): 0.3 ಮಿ.ಲೀ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.
-
ಕ್ಲೋರಾಂಟ್ರಾನಿಲಿಪ್ರೋಲ್ (Chlorantraniliprole 18.5% SC): 0.4 ಮಿ.ಲೀ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.
ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚನೆ: ಮಳೆಗಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೀಟನಾಶಕ ದ್ರಾವಣ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಂಟು ದ್ರಾವಣವನ್ನು (Sticker / Spreader) ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ 1 ಮಿ.ಲೀ ನಂತೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಔಷಧಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಗಿಡದ ಸುಳಿಯ (Whorl) ಒಳಗೆ ಇಳಿಯುವಂತೆ ನಾಜಲ್ (Nozzle) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
ರೈತರು ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ
ಸೈನಿಕ ಹುಳುವಿನ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉಗ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಔಷಧ ಸಿಂಪಡಿಸುವ ರೈತರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಕ್, ಕೈಗೆ ಗ್ಲೌಸ್ ಮತ್ತು ಮೈತುಂಬಾ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಮಳೆ ಬರುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದ್ದರೆ ಸಿಂಪಡಣೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಒಳಿತು.
ತೀರ್ಮಾನ
ಸೈನಿಕ ಹುಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮೊದಲು ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು, ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಬಾಧೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಧ್ಯ. ಎಲ್ಲ ರೈತರೂ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಔಷಧ ಸಿಂಪಡಿಸಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಔಷಧದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುಮೋದಿತ ಲೇಬಲ್ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಿರಿ.
