ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 476 ಗೋಶಾಲೆ ಮತ್ತು 583 ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಕೇಳಿದ ಕರ್ನಾಟಕ! ಪಶುಪಾಲಕರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸುದ್ದಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವರಿಸಿರುವ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲವು ಕೇವಲ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ಪಶುಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿವೆ, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೇವು ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡ-ಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಕುರುಹೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ರೈತರು ತಾವು ಸಾಕಿರುವ ಹಸು, ಎಮ್ಮೆ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಹಾಗೂ ನೀರು ಒದಗಿಸಲಾಗದೆ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು, ಜಾನುವಾರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿ (NDRF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅನುದಾನ ಕೋರಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು 476 ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ 583 ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು (Fodder Banks) ತೆರೆಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಕೇಳಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ, ಗೋಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಹಾಗೂ ಈ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶುಪಾಲಕರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ವಿವರಗಳು

ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಇಲಾಖೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ 195 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲವಿದ್ದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವಿನ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗಲಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ (ಒಣ ಮೇವು/ಬತ್ತದ ಹುಲ್ಲು, ರಾಗಿ ದಂಟು, ಜೋಳದ ದಂಟು) ಲಭ್ಯತೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು (Distress Sale) ತಡೆಯಲು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ನೆರವು ಕೋರಿದೆ:

1. 476 ಗೋಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಂದು ಬಿಡಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಮೇವು, ನೀರು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ ಒದಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ 476 ಗೋಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

2. 583 ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಾಕುವ ರೈತರಿಗೆ, ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒಣ ಮೇವು ಮತ್ತು ಹಸಿ ಮೇವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿ ತಾಲೂಕಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು-ಮೂರು ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು 583 ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹೊರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಮೇವು ಖರೀದಿಸಿ ತರಿಸಲು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ?

ಗೋಶಾಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ:

• ಬರಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಮೀಪ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಶೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಗೋಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಬಿಡಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಜಾನುವಾರಿಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ (Tag) ಮಾಡಿ, ದಾಖಲಾತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಇಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಸಿ ಮೇವು, ಒಣ ಮೇವು, ಹಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದಲೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪಶು ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

• ಮಳೆ ಬಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ನಂತರ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು.

ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ:

• ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂದರೆ ಮೇವಿನ ಡಿಪೋ ಇದ್ದಂತೆ. ಸರ್ಕಾರವು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಒಣ ಮೇವು (ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲು, ಜೋಳದ ದಂಟು) ಖರೀದಿಸಿ ತಂದು ಇಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ರೈತರು ತಮ್ಮ ಪಹಣಿ, ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಢೀಕರಣ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ (ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ) ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೇವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು.

• ಇದು ರೈತರು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೋಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಶುಪಾಲಕರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 2 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಜಾನುವಾರುಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಇವೆ.

• ಮೇವಿನ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೆ: ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಣ ಮೇವಿನ ಬೆಲೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಹುಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆ 15,000 ದಿಂದ 20,000 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕದ ಮಾತಾಗಿದೆ.

• ನೀರಿನ ಅಭಾವ: ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿವೆ, ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

• ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ: ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರು ಕೊಡಲಾಗದೆ, ಹಲವು ಕಡೆ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹಸು-ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಅಥವಾ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಧ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಕಾರಿ ಘಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನದೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲದಿಂದ (SDRF ನಿಧಿಯಿಂದ) ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ರೈತರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯರ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಳು

ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು ಬರುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಮಳೆಯಾಗುವವರೆಗೆ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

1. ಸೈಲೇಜ್ (Silage) ಅಥವಾ ರಸಮೇವು ಬಳಕೆ: ಹಸಿ ಮೇವು ಲಭ್ಯವಿರುವಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಗಾಳಿ ಆಡದಂತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಹುದುಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸೈಲೇಜ್. ಇದು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕಾಂಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಡೈರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸೈಲೇಜ್ ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

2. ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ಸ್ (Hydroponics) ಮೇವು ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ: ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಟ್ರೇಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸಿ 7-8 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾದ ಹಸಿ ಮೇವು ಇದಾಗಿದೆ. ಜೋಳ ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಸಿ ಮೇವು ಬೆಳೆಯಬಹುದು.

3. ಮೇವಿನ ಪೋಲು ತಡೆಯಿರಿ (Chaff Cutter ಬಳಕೆ): ಒಣ ಮೇವನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಗಿ ದಂಟನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಕಿದರೆ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮೇವನ್ನು ತುಳಿದು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಚಾಫ್ ಕಟರ್ (Chaff Cutter / ಮೇವು ಕತ್ತರಿಸುವ ಯಂತ್ರ) ಬಳಸಿ ಮೇವನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಶೇ.30 ರಷ್ಟು ಮೇವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.

4. ಪರ್ಯಾಯ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ: ಕೇವಲ ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗದೆ, ಅಜೋಲ್ಲಾ (Azolla) ಬೆಳೆಸಿ ನೀಡುವುದು, ಯೂರಿಯಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹುಲ್ಲು (Urea Treated Straw) ನೀಡುವುದು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ (Dehydration) ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ರೈತರು

ಬರಗಾಲದ ಬೇಗೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ರೈತರಿಗೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಂತೆ. ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾದರೂ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ (ಹಾಲಿನ ಆದಾಯ) ರೈತರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಜಾನುವಾರುಗಳೇ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ರೈತನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣವೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕಿದೆ. 476 ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 583 ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುದಾನವನ್ನು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು. ವಿಳಂಬವಾದಷ್ಟೂ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮಾರಣಹೋಮ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುದಾನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರದೆ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿಯಿರುವ ತುರ್ತು ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತೀವ್ರ ಬರಪೀಡಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವು ವಿತರಣೆ ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.