ಹಿಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಳೆಯಿಲ್ಲ! ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡ ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂಗಾರು’ (Rabi Season) ಹಂಗಾಮು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟರೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಈ ಭಾಗದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ವರ್ಷ ಮುಂಗಾರು ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ ಆಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ ಮಳೆಯ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಗದಗ ಹಾಗೂ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಳೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮುಂದೂಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಭರದಿಂದ ಸಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಕಡಲೆ, ಗೋಧಿ, ಬಿಳಿ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಕುಸುಬೆ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ, ಮಳೆಯ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕ ರೈತರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಭಾಗದ ರೈತರು ಹಿಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು? ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶದ ಕೊರತೆ ಬೆಳೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳೇನು? ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಂಟು

ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇಲ್ಲಿನ ಎರೆಹುಳ ಮಣ್ಣು (Black Cotton Soil) ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಯ ನೀರನ್ನು ಮಣ್ಣು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ತೇವಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೈತರು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳ (Rabi Jowar), ಕಡಲೆ (Bengal Gram), ಗೋಧಿ (Wheat), ಕುಸುಬೆ (Safflower) ಮತ್ತು ಅಗಸೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹದ (ತೇವಾಂಶ) ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಮಂಜು ಈ ಬೆಳೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕಿದ್ದ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆ (ಈಶಾನ್ಯ ಮುಂಗಾರು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಭೂಮಿ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಹೋಗಿದೆ.

ಬಿತ್ತನೆ ಮುಂದೂಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು?

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ತಾಲೂಕುಗಳಾದ ಕುಂದಗೋಳ, ನವಲಗುಂದ, ಕಲಘಟಗಿ ಹಾಗೂ ಧಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ರೈತರು ಹೊಲಗಳನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಹರಗಿ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೀಜ-ಗೊಬ್ಬರ ತುಂಬಿ ಮಳೆಗಾಗಿ ಆಕಾಶ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:

1. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಕೊರತೆ (Lack of Soil Moisture): ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ.40 ರಿಂದ 50 ರಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಇರಬೇಕು. ಈಗಿನ ಬಿಸಿಲ ಝಳಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪದರದ ಮಣ್ಣು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಒಣ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ (Dry sowing) ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದರೆ, ಅದು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯದೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಕಮರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು, ಇರುವೆಗಳು ಬೀಜವನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಮುಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ಆಘಾತ: ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಹೆಸರು, ಉದ್ದು, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಶೇಂಗಾ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಳು ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಣಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಆ ನಷ್ಟದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಇನ್ನೂ ರೈತರ ಮೇಲಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆಯ ನಿಖರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಜ-ಗೊಬ್ಬರ ತಂದು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸುರಿಯಲು ರೈತರು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. “ಮಳೆ ಬಂದು ಭೂಮಿ ಹದವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಿತ್ತನೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೊಲ ಖಾಲಿ ಬಿಡುವುದೇ ಲೇಸು” ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ರೈತರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

3. ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಂತೆ 32-34 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿಯಾದ ತಾಪಮಾನ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.

ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳು

ಈ ಸವಾಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಧಾರವಾಡದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರೈತರಿಗೆ ಕೆಲವು ತುರ್ತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

1. ಮಳೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಬಿತ್ತನೆ ಬೇಡ: ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಒಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಾಧಾರಣ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ 30 ರಿಂದ 40 ಎಂ.ಎಂ ಮಳೆಯಾಗಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ತೇವಾಂಶ ಇಳಿದ ನಂತರವೇ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

2. ಬೀಜೋಪಚಾರ (Seed Treatment) ಕಡ್ಡಾಯ: ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರೋಗಾಣುಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಲೆ, ಗೋಧಿ ಅಥವಾ ಜೋಳ ಬಿತ್ತುವ ಮುನ್ನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳಾದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಟ್ರೈಕೋಡರ್ಮಾ ವಿರಿಡೆ) ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿ. ಇದು ಬೇರು ಕೊಳೆ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

3. ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ: ಈಗಾಗಲೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕಡಿಮೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ) ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವ ಬೆಳೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕಡಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಜಾಕಿ 9218’ (JG-11) ನಂತಹ ತಳಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶದಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ನೀಡಬಲ್ಲವು.

4. ಅಂತರ ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಳೆಯಾದಾಗ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಅಂತರ ಬೇಸಾಯ (ಎಡೆ ಹೊಡೆಯುವುದು) ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಒಳಗಿರುವ ತೇವಾಂಶ ಆವಿಯಾಗಿ ಹೋಗದಂತೆ (Evaporation) ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಳೆಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರದಂತೆ ಹೊಲವನ್ನು ಕಳೆಮುಕ್ತವಾಗಿಡಿ.

5. ಕೃಷಿ ಹೊಂಡದ ಸದ್ಬಳಕೆ: ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಿದ್ದರೆ, ಆ ನೀರನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹರಿಸುವ ಬದಲು, ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ (Sprinkler) ಅಥವಾ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ (Drip) ಮೂಲಕ ಬಳಸಿ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೇವಾಂಶ ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಗೆ ಹಿಂಗಾರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೆಳೆಯ ಹಂಗಾಮಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಬದುಕಿನ ಭರವಸೆ. ಮುಂಗಾರು ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಹಿಂಗಾರು ಆಸರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಈ ವರ್ಷ ಹುಸಿಯಾಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ (Climate Change) ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ವಲಯ ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ರೈತರ ಈ ಸಂಕಷ್ಟವೇ ತಾಜಾ ಉದಾಹರಣೆ.

ಈಗ ರೈತರಿಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಆಶಾಭಾವನೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಕರುಣೆ ತೋರಿ, ಮುಂದಿನ ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಗುವುದು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಸಕಾಲಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಳಂಬ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರೈತರ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸಬೇಕಿದೆ. ರೈತರು ತಾಳ್ಮೆಗೆಡದೆ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಣ್ಣು ಹದವಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುಂದಾಗುವುದು ಜಾಣತನ.